Bài văn tế thần nông của người dân vùng Tiên Lát huyện Việt Yên

Ngụ Minh Thu
Tiên lát xưa, vốn thuộc tổng Tiên Lát, gồm các xã, phường, như: Tiên Lát, Yên Viên, Thổ Hà, Thần Chúc, phường Thủy cơ Nguyệt Đức. Đến năm 1789 tổng Tiên Lát được chia thành hai xã: Thượng Lát và Hạ Lát. Nay Tiên Lát được chia thành hai xã Tiên Sơn và Vân Hà. Vùng Tiên lát xưa nằm trọn địa phận xã Tiên Sơn ngày nay. Với điều kiện địa hình, tính thuần nông, nên mà người dân nơi đây vẫn giữ được tục lệ tế thần nông. Có thể nói tục lệ tế lễ là thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn và đạo lý làm người, của người dân vùng Tiên Lát. Trong nhà thờ, cùng với cúng ông bà tổ tiên, dân còn tế lễ tổ sư. Làm nghề gì thờ cúng tổ sư của nghề đó. Làm nghề nông thì thờ cúng ông thần nông.
Cứ vào dịp lễ hội đầu năm, người dân nơi đây lại chuẩn bị cho tục lệ tế lễ ông thần nông, với nội dung văn tế thần nông như sau:

Cung duy tiên nông
Cúi thiên tri vị
Thao chế tác quyền
Tạo mạt cự dĩ hưng nông, công diệc đại hỹ.
Giáo canh vân nhi nghệ cốc, dân lại sinh yên
Tri thích thời phương canh tác
Kính trần lễ cáo hạ điền
Thượng kỳ lai cách
ứng dĩ tất nhiên
Phong vũ điều hoà vụ lại, cao đê chi đắc toại
Hoà ma sướng mậu vật linh, thuỷ thảo chi hoặc khiên
Thứ tước viễn ly ư dã ngoa
Hoàng trùng bất nhập ư cách biên
Xứ xứ hàm ca thịnh thế.
Nhân nhân cộng lạc phong niên
Dịch nghĩa:
Kính nhớ đức tiên nông
Quyền hành nắm giữ
Ngôi trời thiêng liêng
Mở nghiệp nông trang, công ngài vĩ đại
Dạy nghề trồng trọt, nuôi chồng bình yên
Nay đã đến kỳ gieo cấy
Kính dâng lễ cúng hạ điền
Cúi xin chứng giám
Cầu được hiển nhiên
Vụ tới mưa thuận gió hoà, thấp cao đều thỏa
Mùa về lúa làng vững mẩy, kho lẫm đầy thêm
Chuột sẽ chảng tàn đồng ruộng
Sâu rày không phá mùa chiêm
Nơi nơi hát mừng đời thịnh
Người người vui hưởng phong niên
Các quan viên của làng tề trực hai hàng mặc áo thụng xanh, đội mũ phốc đầu. Quan đám làm chủ tế mặc áo đỏ, đi hia. Sau một hồi chiêng trống đàn sáo, chủ tế, các quan viên bồi trái, chấp sự tiến hành tế ba tuần. Chủ tế đọc văn tế xong, lễ tạ rồi cởi hia, hạ vén áo quan nội xuống cầm cây nêu mạ và đọc thần chú:
“ úm thiên khí hợp địa khí hợp thuỷ
Hoà cốc phong đăng
Nhân dân khang khái
Lục súc thành quần
Hoàng trùng thứ; tước bất đáo xâm thực
Úm : mãn sương, mãn sương, cấp cấp , sa ha”.



Dịch nghĩa: Khí trời hợp khí đất, hợp khí nước. Lúa mạ được mùa, người dân mạnh khoẻ. Lục súc thành bầy. Chuột sẽ sâu dạ không được ăn lấn
Úm. Đầy ruộng, mau mau , sa ha”.
Kết thúc buổi lễ, ai về nhà nấy trong tâm trạng vui vẻ, phấn khởi, vì họ tin rằng một vụ mùa sắp tới sẽ gặp nhiều may mắn, thuận lợi và bội thu.

 

Cám ơn bạn bài này hay quá
Để đến ngày mồng 5/5 làm lễ tế thần thông trừ hoàng trù thử tước đế cùng cầu cho phong điều vũ thuận nhé .