Tam Vị Thánh Mẫu và quan điểm cần thống nhất.

Câu chuyện sớm mùng một!

Tối qua anh Trí Minh có nhắn tin bảo vào diễn đàn cho ý kiến vì cả ngày Anh Béo không thấy tôi ho hoe gì trong khi một chủ đề anh khơi ra nóng như: mặt trời chính ngọ tịnh không một ráng mây. Nhưng nói thật là hôm qua tôi có ngồi nghe các bạn tranh luận. Cảm nhận là sự nhiệt tình, sôi nổi và cũng nhiều chính kiến lắm. Trước cái sự này, tôi lại phải gọi điện đến một không tám không (một người bạn mà tôi có quyền yêu cầu hí hí...). Tôi mới hỏi nó: Thế theo ông trong Tứ Phủ ai to nhất? Nó bảo: Mẹ to nhất. Thế mẹ nào? trong Tứ phủ có người bảo 3 bà, có người bảo 4 bà, mẹ nào cũng quí, mẹ nào cũng yêu, vậy mẹ nào là "chính cung nương nương". Nó bảo" ơ cái ông này, ông đểu nhỉ, ở đây ta hiểu là bà mẹ tâm linh, mẹ của đức tin..." vậy là nó cho bà mẹ nào cũng như nhau. Nhưng riêng tôi, ngay ở các bài viết của mình tôi đều khẳng định: Tín ngưỡng thờ Mẫu là tín ngưỡng bản địa, nội sinh, dĩ nhiên sẽ tìm kiếm sự dung hòa ở buổi mới ban đầu thoát thai, nó sẽ trưởng thành và vượt lên thể hiện tính trội của mình chính là niềm tin của người Việt. Những con người có ý thức dân tộc, họ muốn xây dựng một đức tin tương đối độc lập và dĩ nhiên việc xây dựng ấy phải dựa trên cơ sở Thần chủ là người Việt Nam ta. Và tôi khẳng định quan điểm của mình trên cơ sở tìm hiểu văn hóa lịch sử, truyền thổng: Thánh Mẫu Liễu Hạnh ở ngôi thần chủ của tín ngưỡng thờ Tam tứ phủ. Với tính chất từ Thượng giới hạ phàm (thượng thiên), trực tiếp cứu thế độ dân (địa )- ở đây xuất hiện sự đồng nhất. Xây dựng hình tượng Mẫu giáng sinh chính là tư tưởng "thay trời hành đạo"- thiên, địa, nhân giao hòa. Tính tượng trưng xuất hiện: bà mẹ với quyền năng tối thượng thông tri tam giới. Vậy bên cạnh Nhạc Tiên, Thủy Tiên thì Thánh Mẫu Liễu Hạnh giữ ngôi cung chủ bốn phủ với Sắc đỏ, hoặc vàng đều hợp lý. Lạy Mẫu chứng minh con có sai cũng xin Mẫu đại xá. hí hí....

 

Có chứ, cốt viết thế nào phải hô như thế, biển đề trước tượng cũng đề Đệ Nhất Liễu Hạnh Thánh Mẫu - Vân Hương cung chủ, Đệ nhị La Bình Thánh Mẫu - Lâm Sơn cung chủ, Đệ Tam Xích Lân Thánh Mẫu - Động Đình cung chủ.

 

Các vị ngồi đây chắc uống nhiều fi si hay sao mà sao trí tưởng tượng bay xa vậy , bây h trong tin ngưỡng đa rất lằng nhằng rồi ma chúng ta lam rắc rối thêm nữa
Các vị có cãi nhau nữa thì văn hóa chúng ta vẫn còn sót lại bị chi phối bởi văn hóa trung hoa .
Cho dù có nói mãi đi nữa thì cũng chả giải quyết được gì .
Trừ khi có ai đủ sức mà làm 1 cuộc " lọc máu " văn hóa thì mới thay đôi được

 

tôi nghĩ từ 4 bà mẫu thành 3 bà phải là cái việc dễ hiểu hơn chứ. đồng ý là ảnh hưởng của trung quốc nhưng đến cả vị chủ thần cũng của trung quốc nữa thì theo tôi các bạn nên cho tín ngưỡng thờ mẫu là tín ngưỡng của trung quốc đi.

 

hic hic , một mai này, lâu lâu lắm, Bác Hồ kính yêu của chúng ta có lẽ cũng được phong thánh ấy nhỉ, vì bác đã có công yên bình nước Việt Nam mà

 

Chờ tớ làm chủ tịch nước tớ sẽ sắc phong, tặng thật nhiều mỹ tự và phong thánh cho một số vị lên thẳng hàng thượng đẳng thần. CÒn bây giờ các bạn tiếp tục cho ý kiến đi. Tam vị Thánh Mẫu, hay tứ vị Thánh Mẫu. Tam thì là những ai và tư thì những ai là các ngài.
Trí Minh người trần mắt thịt, tối như đêm dày như bánh đúc khuất đậu phụ chả trông thấy mắm tôm, mong các anh chị em chỉ bảo.

 

Ôi không ai nói gì nữa sao? Vậy là chủ đề này hết hot rồi mà như vậy kết quả sơ bộ nghiêng về quan điểm của Trí Minh rồi. Nếu không còn ai có ý kiến gì nữa sáng mai Trí Minh sẽ tổng hợp các ý kiến lại cho hệ thốno.

 

Xin người hãy giứ lấy lại nhưng gì là gốc gá là nền tảng đừng thay đôi gì thêm , đừng bớt đừng thêm đừng bỏ qua đừng vứt đi bất cứ cài gì .....,,,,

 

Gốc nền tảng là cái tốt cái quý giá cần giữ gìn, nhưng bên cạnh đó phải phát triển nữa. Và trong quá trình phát triển thì phải có chọn lọc, cái nào hay cái nào đẹp thì giữ và ngược lại.

 

Bản huyện tập phúc phả tự điền Bi

Trí Minh xin đăng nguyên văn bản phiên âm và đòng thời tạm dịch luôn một trong số những tấm bia tại Phủ Vân Cát ghi đích xác việc Thánh Mẫu Liễu Hạnh là Tiên Thiên Thánh Mẫu để mình chứng cũng như củng cố cho chủ thuyết tâm vị Thánh Mẫu mà Trí Minh đã nếu trên :

BẢN HUYỆN TẬP PHÚC PHẢ TỰ ĐIỀN BI

Ngưỡng duy :
Thiên tiên Thánh Mẫu tối linh thần nữ dã, ngã Thiên Bản lục kỳ chi nhát dã. Nhân tâm kỷ niệm sùng bái, điện miếu phụng sự thâm thịnh mãn Việt điện hỹ. Huyện Tập Phúc phả sinh ư thuộc địa, cấn kiến linh quang cửu triên hồng huống. Ư Minh Mạnh niên gian, tiền nhân xuất gia tư, mãi điền tử đằn cúng vu Vương Mẫu linh từ, tiền kinh quý xã hợp thành nhận biện, cụ hữu biển ngạch, tằng vô bội vi, đãn lịch niên đa mộc biển đổ hoại, nhưng thử hội hợp chiếu nguyên điền nhất mẫu ngũ cao linh, thỉnh giao quý xã trsi vi tam nguyệt sơ tam thánh hóa nhật cung biên thịnh soạn nhất cụ, nội trần viên bính nhất bách phẩm, trư nhất đầu giá nhị thập quán, hoa quả phẩm vật tùy tâm thức đô kính ý.
Dư huệ giái cụ biếu thái bản phả, thứ biểu thành tâm

Bảo đại nghũ niên thất nguyệt cát nhật
Ấp sỹ Trần Lê Thăng cung tả văn tự.

 

Tạm dịch:
Bia cúng ruộng phục vụ việc thờ tự của hội tập phúc trong huyện

Kính nghĩ :
Thiên tiên Thánh Mẫu là vị thần rất thiêng, một trong sáu sự lạ của đất Thiên Bản ta. Lòng người đều ghi nhớ, sùng bái đền miếu thờ phụng nghiêm trang khắp cả cõi Việt ta. Hội tập phúc chúng tôi sinh ra ở đất này (huyện Thiên Bản sau đổi là Vụ Bản), được gần ánh sáng, đã từng thấm nhuần ơn lớn.
Khoảng những năm vào niên hiệu Minh Mạng trước đây, người trước đã đem của nhà ra mua ruộng đất cúng vào đền thờ đức Vương Mẫu, đã được quý xã nhận là có biển ngạch nêu lên chẳng hề sai trái. Thế nhưng trải qua nhiều năm biển gỗ mục nát, hội vẫn chiếu theo nguyên số ruộng cũ một mẫu năm sào, xin giao sở tại dùng vào việc ngày kỵ thánh mồng 3 tháng 3, lễ có mộtmâm cơm thịnh soạn, gồm bánh dày 100 phẩm, lợn một con trị giá chừng 20 quan tiền và hoa quả tùy tâm, cốt lấy điều thành kính mà thôi.
Năm Bảo Đại thứ 5 (1930)tháng 7 ngày tốt
Kẻ sỹ trong ấp là Trần Lê Thăng cung kính viết văn tự này.

 

Trong tâm của mình tôi luôn nghĩ Ngài Vân Huơng Thánh Mẫu Liễu Hạnh Công Chúa là THẦN CHỦ của tín ngưỡng thờ Mẫu và Tam Tứ Phủ
Ngài có ở ngôi đệ nhất hay ngự ngôi đệ nhị thì Ngài vẫn là Thần Chủ của tín ngưỡng này, không phải Mẫu Bán Thiên
còn nói tôn tượng của Mẫu Vân Hương ngự khăn áo xanh thì có vẻ khá vội vàng, bao giờ các bạn biết được cốt tượng hãy khẳng định như vậy
tôi chỉ thấy có một số nơi bài vị vẫn viết Đệ Nhất Cửu Trùng Tiên Thanh Vân Công Chúa, Đệ Nhị Địa Tiên Liễu Hạnh Công Chúa,...
văn cúng cũng có khi thỉnh Tam tòa Thiên Địa Thoải hoặc Thiên Nhạc Thoải, nhưng trong Tam Tòa luôn phải có Vân Hương Thánh Mẫu

 

Như nguyên bản văn bia trên tại Phủ Vân Cát nơi Tiên nhân cố quận thì Thánh Mẫu là Thiên Tiên Thánh Mẫu, và xưa nay dân gian vẫn quan niệm ngài là đệ nhất mặc áo đỏ chứ chưa từng có thuyết nào nói ngài mặc áo xanh hay vàng cả. Lại nữa có thể do một số ý kiến cho rằng ngài thuộc hàng địa tiên lên mới đóng áo mẫu màu vàng hoặc giả thấy trong sắc phong có mỹ tự Mã Hoàng thì cho rằng mầu vàng chăng.
Nhưng qua khảo cứu của Trí Minh qua một số khoa cúng, văn sớ và đặc biệt là một số sắc phong của các triều đại phong kiến thì đều thấy đề là Thiên Tiên, hoặc giả không đề thì bổ trống chỉ đề mỹ tự chứ duy nhất chỉ thấy trong khoa cúng mẫu của cuốn Khoa Cúng Thông Dụng là thỉnh ngài là địa tiên.
Ví dụ sắc phong thời Cảnh Hưng cho Thánh Mẫu tại chùa Tiểu Hoàng,Tiền Hải, Thái Bình có đoạn như sau:

Sắc Sơn Nam Hạ Đạo, Kiến Xương Phủ, Chân Định Huyện, Tiểu Hoàng Xã tòng tiền phụng sự Thiên Tiên Thánh Mẫu, Liễu Hạnh Quỳnh Hoa Dung Trinh Thục Đoan Trang Công Chúa, Nguyên tặng Chế Thắng Hòa Diệu Đại Vương Hộ Quốc Tý dân, dực bảo trung hưng thượng đẳng thần, linh phù hiển ứng........

Như vậy từ Triều Lê đã ghi nhận bằng văn bản có tính chất quốc gia rằng ngài là bậc Thiên Tiên, và thường chỉ nhắc Tam tòa thánh mẫu do đó Ngài là Thiên Tiên kiêm chi Địa Tiên cũng không có gì là quá lạm. Với những dẫn chứng như trên cho thấy rằng quan điểm về tam vị Thánh Mẫu của Trí Minh có nhiều thuyết phục.

 

Cảm ơn bác Trí Minh. Tôi cũng nghiên cứu đạo Mẫu và đồng nhất quan điểm của bác về Tam tòa thánh mẫu. Tuy nhiên theo nghiêm cứu của một số nhà nghiên cứu dân gian (chuyên khảo cứu các bản thần phả bằng hán nôm) thì có luồng hơi khác về mẫu đệ nhị và mẫu đệ tam. Tôi sớm sẽ gửi các bản dịch này lên diễn đàn để các bác tham khảo và cho ý kiếm.

 

Vâng cám ơn bác Thiên Sơn trước chúng mình đang rất cần những tư liệu này, văn bản viết, được triều đình phong kiến chuẩn y, được các học giả hiệu đính và phiên dịch sẽ thuyết phục hơn là dân gian truyền miệng.

 

thế nếu 3 tòa thánh mẫu là như anh nói thì anh bửu mẫu gì thuộc phủ gì đi

 

Anh không bẩu gì với em, vì em khó bẩu và khó tiếp thu lúc nào cũng cho mình là đúng mặc dù chứng cớ rành rành.

 

Bác Thiên Sơn đi đâu rồi, lời hứa với tui ở topic này sắp thành hiện thực chưa vậy bác ơi?

 

Thực ra tôi muốn đưa bài lên, nhưng bận quá (cả việc nhà lẫn việc nhà nước), lại muốn khảo cứu thêm. Bởi vì trong văn cúng của thầy cúng mỗi thầy một khoa, một phép... rất phức tạp. Mà muốn thống nhất quan điểm cũng rất khó khi mỗi vùng, mỗi địa phương thường có cách truyền miệng nên qua thời gian cũng bị pha tạp, sai xót. Ví dụ: quan hoàng mười ở nghệ an là nhân thần: thì cũng đã đưa ra tới 3 người, nhưng người được nhiều quan điểm ủng hộ nhất là tướng Lê Khôi. Thực ra bài viết nếu tôi có đưa lên là trích từ trong quyển Thần tích Việt Nam do cụ Lê Xuân Quang sưu tầm do nhà xuất bản Thanh niên phát hành, vì tôi có quen biết cụ.

 

Tranh luận hay lắm, nhưng mình nghe thì chả biết ai đúng "hơn" ? vậy cuối cùng là ntn vậy?