Nghệ thuật Cải lương

Thảo luận trong 'Cải Lương' bắt đầu bởi kuangtuan, 7/6/11.

Lượt xem: 4,341

  1. kuangtuan

    kuangtuan New Member

    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+2]Vài nét Lịch sử[/SIZE][/FONT] [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Hai tiếng "Cải lương" có nghĩa là "Sửa đổi cho tốt hơn". Từ xưa ở Việt Nam không có lối diễn tuồng nào khác hơn là hátChèo hay hátTuồng (ở Bắc Phần) và hát bội (ở Trung và Nam Phần). Ðến 1917, khi cải lương ra đời, người mình nhận thấy điệu hát này có thể tân tiến hơn điệu hát bội, nên cho đó là một việc cải thiện điệu hát xưa cho tốt hơn. Vì lẽ ấy người mình dùng hai tiếng "Cải lương" để đặt tên cho điệu hát mới mẻ này. [/SIZE][/FONT]
    [​IMG]

    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Trước kia ở rải rác trong các tỉnh Nam Phần (Nam bộ) có những ban tài tử đờn ca trong các cuộc lễ tư gia, tân hôn, thăng quan, giỗ,... Nhưng không bao giờ có đờn ca trên sân khấu hay trước công chúng. Qua năm 1910, ở Mỹ Tho có ban tài tử của Nguyễn Tống Triều, tục gọi Tư Triều gồm bản thân Tư Triều (chơi đờn kìm), Chín Quán (đờn độc huyền), Mười Lý (thổi tiêu), Bảy Vô (đờn cò),Cô Hai Nhiễu (đờn tranh) và Cô Ba Ðắc (ca). Ban tài tử này đờn ca rất hay vì phần đông đã được chọn đi trình bày cổ nhạc Việt Nam tại cuộc triển lãm ở Pháp mới về. [/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Năm 1911, Nguyễn Tống Triều muốn đưa ca nhạc ra trước công chúng, nên thương lượng với chủ nhà hàng "Minh Tân khách sạn" ở ngang ga xe lửa Mỹ Tho – Sài Gòn để ban tài tử đờn ca giúp vui cho thực khách. Người đến nghe ngày càng đông. Nhận thấy sáng kiến này có kết quả khả quan, Thầy Hộ, chủ rạp hát bóng Casino, phía sau chợ Mỹ Tho, muốn cho rạp hát mình đông khán giả bèn mới ban tài tử đến trình diễn mỗi tối thứ bảy và thứ tư trên sân khấu và đã được công chúng hoan nghênh nhiệt liệt.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Sân khấu thời bấy giờ cũng được dàn dựng rất đơn giản. Cái màn bạc dùng làm bối cảnh (fond), kế đó có lót một bộ ván, trước bộ ván có để một cái bàn chưn cheo. Hai bên sân khấu có để cây kiểng. Các tài tử đều ngồi trên bộ ván và mặc quốc phục xem thật nghiêm trang.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Sáng kiến đưa đờn ca tài tử lên sân khấu của Tư Triều từ năm 1912 tại Mỹ Tho đã lan tràn đến Sài Gòn và nhiều tỉnh ở Nam Phần. Năm 1913 – 1914, chủ nhà hàng ở sau chợ Mới, Sài Gòn, là "Cửu long giang" nghe danh tiếng ban tài tử nên đã xuống tận nơi để mời về. Ông Năm Tú là người có công nhất trong việc gây dựng lối hát Cải lương buổi ban đầu. Ông mướn thợ vẽ tranh cảnh phỏng theo lối trang trí rạp hát Tây Sài Gòn. Ông mua sắm y phục cho đào kép khá chu đáo và nhờ nhà văn Trương Duy Toản soạn tuồng.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ông cất một cái rạp hát rộng lớn và đẹp đẽ gần chợ Mỹ Tho để cho ban ca kịch của ông trình diễn. Ðiệu hát cải lương chính thức hình thành từ đó và ngày càng phát triển mạnh, nhiều Ban được thành lập.[/SIZE][/FONT]

    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Có thể nói, sân khấu cải lương là sản phẩm tất yếu của hoàn cảnh xã hội Việt Nam, chính xác hơn là xã hội Nam bộ lúc bấy giờ. Chính vì vậy nó trưởng thành rất mau. Vài ba năm đầu thập kỷ 20, nó còn đang chập chững những bước đầu tiên. Năm 1931 nó đã chính thức được giới thiệu ở ngoài nước với danh nghĩa một loại hình nghệ thuật hiện đại ngang hàng tuồng chèo đã có nhiều thế kỷ lịch sử. Nó ra đời thu hút được đông đảo khán giả và hát bội chịu phần thua kém. Từ Nam Kỳ nó Bắc tiến và tuồng, chèo dần dần nhường bước. Trong hơn nửa thế kỷ, sân khấu cải lương vượt xa các loại hình sân khấu khác về thế mạnh, có thời kỳ nó giữ địa vị độc tôn, thu hút khán giả nhiều hơn các loại sân khấu khác, chỉ kém có điện ảnh.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Tìm về nơi đầu nguồn của sân khấu cải lương, người ta gặp những sự kiện xã hội, lịch sử sau đây: Nam Bộ, xứ Nam kỳ cũ, vốn có một phong trào ca nhạc tài tử. Nó là sự phát triển của phong trào đàn cây.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Trong các cuộc tế lễ, ma chay, người ta mời ban nhạc tới diễn tấu, không dùng các loại trống, kèn và các loại nhạc cụ gõ khác và chơi một số bản của nhạc lễ có viết thêm lời ca và một số bản của nhã nhạc từ miền Trung đi vào.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Phong trào này dần dần phát triển sâu rộng khắp toàn dân. Nhạc cụ được bổ sung, cải tiến. Người ta thêm vào các bài ca nhạc dân gian hoặc sáng tác thêm những bài hát mới. Các địa phương có những ban ca nhạc tài tử nổi tiếng với các danh cầm như: Ba Ðại, Hai Trì, Nhạc khị, Năm Triều, Bảy Triều... và các danh ca như Ba Ðắc, Bảy Lung, Ba Niêm, Hai Nhiều, Hai Cúc... tiếng tăm đồn đại khắp nơi. Phong trào ca nhạc tài tử lôi cuốn mọi giới đồng bào nhất là công chức, thợ thủ công, nông dân, công nhân.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Khởi đầu, nhạc và lời ca được biểu hiện qua hình thức Ca-ra-bộ (một trình thức diễn xuất thô sơ) với một số nghệ nhân không chuyên, được phục vụ trong những buổi tiệc tùng, giải trí, trà dư tửu hậu ở thôn xóm và bài ca được hâm mộ nhất thời bấy giờ là "Bùi Kiệm thi rớt trở về".[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ca-ra-bộ được đông đảo quần chúng hâm mộ, dần dần phát triển và con đường phát triển tất yếu của nó là đi vào nghệ thuật sân khấu, biến hát bội thành "hát bội pha cải lương" rồi tiến lên chuyển mình thành một loại hình riêng để diễn các loại tuồng tàu, tuồng kiếm hiệp vào đầu và cuối thập kỷ 40. Ngày càng được quần chúng hâm mộ thưởng thức, nó tiến xa hơn trên đường nghệ thuật, với nhiều nghệ sĩ có tên tuổi tham gia và đến đầu thập kỷ 40, nó đã mang đầy đủ tính chất khá hoàn chỉnh. Và đặc biệt với Nghệ sĩ Nhân Dân Năm Châu, nó trưởng thành thành một loại sân khấu có tính nghệ thuật khá cao. Năm Châu vốn có học Tây, hâm mộ sân khấu Tây phương, nhất là kịch cổ điển Pháp, đã tâm huyết đưa số hiểu biết phong phú, đa dạng của mình vào cải lương, tạo thành một sân khấu riêng biệt - trường phái Năm Châu" với lực lượng nghệ sĩ lừng danh lúc bấy giờ là Phùng Há, Ba Vân, Tư út, Tư Anh và quí giá nhất là soạn giả Trần Hữu Trang, tác giả nhiều kịch bản nổi tiếng, trong đó có Ðời cô Lựu và Tô ánh Nguyệt cho đến nay, vẫn còn ghi sâu trong ký ức bao người.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất, thực dân Pháp cho du nhập vào nước ta những phim ảnh, sách báo và những đĩa hát, về sau có nhiều đoàn kịch hát Trung Quốc sang biểu diễn tại Sài Gòn.Do đó, nghệ thuật cải lương có cơ hội thu hút thêm tinh hoa sân khấu của nước ngoài như cách diễn xuất, sử dụng một số bài bản nước ngoài phù hợp với cách diễn tấu của dàn nhạc cải lương, học tập cách sử dụng bộ gõ bổ sung thêm kèn mới vào dàn nhạc cải lương. Trong giai đoạn này, âm nhạc cải lương chịu ảnh hưởng của phương pháp diễn tấu mang tính sân khấu xuất phát từ nội dung chủ đề của kịch bản.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Trong giai đoạn đầu của cải lương, đề tài khai thác của kịch chủ yếu dựa vào thơ ca được lưu truyền rộng rãi trong dân gian Việt Nam như: Kim Vân kiều, Lục Vân Tiên, Trưng Trắc Trưng Nhị v v... hoặc phóng tác theo các vở tuồng hát bội như: Phụng Nghi Ðình, Xử án Bàng Quí Phi, Mộc Quế Anh v v...[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Âm nhạc được dùng trong các vở này bao gồm gần hết là các bài bản cải lương, trong dàn nhạc cải lương có các nhạc cụ của dàn nhạc tài tử, có nhạc cụ gõ và kèn hát bội. Từ năm 1930 trở đi khuynh hướng cải lương xã hội thực thụ ra đời dưới sự chỉ đạo của nhóm Năm Châu, Tư Trang, Năm Nở, Bảy Nhiêu, Tư Chơi v v... lúc đầu phỏng theo truyện phim và kịch của Pháp như: Bằng hữu binh nhung, Sắc giết người, Giá trị và danh dự v v...[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Về sau nhóm này dựa vào đề tài Việt Nam như: Tội của ai, Khúc oan vô lượng, Tứ đổ tường v v... Các bài hát tây bắt đầu xuất hiện trên sân khấu cải lương như: Pouet Pouet (trong Tiếng nói trái tim), Marinella (trong Phũ phàng), Tango mysterieux (trong Ðóa hoa rừng). Lúc bấy giờ trong một đoàn cải lương xã hội có hai dàn nhạc: dàn nhạc cải lương thì ngồi ở trong, còn dàn nhạc jazz thì ngồi ở trước sân khấu.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Trong những thời gian sau cải lương bị ảnh hưởng của một số khuynh hướng Quảng đông và kiếm hiệp nhưng những khuynh hướng này ít được người ủng hộ, nhất là ở các vùng nông thôn. Các vở có tính chất tâm lý xã hội đều dựa vào sự tích Việt Nam như Tô ánh Nguyệt, Ðời cô Lựu... nhưng về âm nhạc thì lại chịu ảnh hưởng ở âm nhạc Tây Âu.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Cải lương càng ngày càng hiện đại hóa và đó là công đầu của Năm Châu vì không có con người này, khó có một sự chuyển mình đầy tính cổ điển và nghệ thuật của cải lương. Do đó, có thể nói Năm Châu phải được đánh giá là vị "Tổ cải lương hiện đại", một vị tổ có thật...[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Từ sau Hiệp định Geneve (1954), cải lương càng có cơ hội phát triển mạnh mẽ, trở thành một loại hình nghệ thuật, một bộ môn sân khấu có khả năng thu hút hàng đêm cả vạn triệu khán thính giả say mê đến với nó tại các nhà hát hay bên chiếc radio. [/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Do sáng kiến của ông Trần Tấn Quốc, một ký giả kỳ cựu, giải Thanh Tâm được thành lập năm 1958 và liên tiếp mỗi năm kế sau đều có phát Huy chương vàng và Bằng danh dự cho những nam nữ nghệ sỹ trẻ tuổi có triển vọng nhất trong năm. Giải Thanh Tâm hiện thời được gọi là giải TrầnHữu Trang là giải thưởng có tiếng vang lớn trong giới nghệ thuật đặc biệt là nghệ thuật cải lương.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Nghiên cứu toàn bộ lịch sử cải lương qua những nét đại thể, ta thấy rõ ràng loại hình nghệ thuật này mang một đặc điểm rất nổi bật. Ðó là nền nghệ thuật mang tính giải phóng của người nông dân bị áp bức và mất nước, phải vùng lên để chiến đấu cho sự sống còn của tầng lớp mình, dân tộc mình. Tiếng nói của họ là tiếng ca bất khuất và đã được thể hiện qua nhiều tác phẩm mà Ðời cô Lựu là một vở tiêu biểu. Tác giả của nó, Trần Hữu Trang vốn là một nông dân, một nghệ sĩ trí-thức.[/SIZE][/FONT]
     
    Last edited by a moderator: 8/6/11

    Bình Luận Bằng Facebook

  2. kuangtuan

    kuangtuan New Member

    Ðặc điểm của sân khấu cải lương

    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+2]Ðặc điểm của sân khấu cải lương.

    [/SIZE]
    [/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Năm 1920 đoàn hát mang tên Tân Thinh ra mắt khán giả, Tân Thinh không dùng tên gánh mà dùng tên đoàn hát và ghi rõ đoàn hát cải lương, dưới bảng hiệu có treo đôi liễn như sau: [/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Cải cách hát ca theo tiến bộ[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Lương truyền tuồng tích sánh văn minh.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ðôi liễn ấy đã nêu lên những đặc điểm cơ bản của sân khấu cải lương. Như trên đã nói, cải lương vốn là một động từ mang nghĩa thông thường trở thành một danh từ riêng. Cải lương có nghĩa là thay đổi tốt hơn khi so sánh với hát bội. Sân khấu cải lương là một loại hình sân khấu khác hẳn với hát bội cả về nội dung vở soạn lẫn nghệ thuật trình diễn.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]1- Bố cục[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Các soạn giả đầu tiên của sân khấu cải lương vốn là soạn giả của sân khấu hát bội. Nhưng các soạn giả của thuộc lớp kế tục thì nghiêng hẳn về cách bố cục theo kịch nói: vở kịch được phân thành hồi, màn, lớp, có mở màn, hạ màn, theo sự tiến triển của hành động kịch. Vai trò của soạn giả, đạo diễn không lộ liễu trước khán giả mà ẩn sau lưng nhân vật.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ban đầu, các vở viết về các tích xưa (mà người ta quen gọi là tuồng Tàu) có khi còn giữ ít nhiều kiểu bố cục phảng phất hát bội, nhưng các vở về đề tài xã hội mới (gọi là tuồng xã hội) thì hoàn toàn theo bố cục của kịch nói. Càng về sau thì bố cục của các vở cải lương (kể cả các vở về đề tài xưa cũng theo kiểu bố cục của kịch nói). [/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1](Nguyễn Thành Châu,soạn giả, đạo diễn kiêm diễn viên, 40 năm trong nghề đã nâng cao trình độ Cải lương của nước nhà)[/SIZE][/FONT]
    <center><table width="70%" bgcolor="#FFFFFF" border="0" cellpadding="20" cellspacing="0"> <tbody><tr> <td>[FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]2- Ðề tài và cốt truyện[/SIZE][/FONT] [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Các vở cải lương ngay từ đầu đều khai thác các truyện Nôm của ta như Kim Vân Kiều, Lục Vân Tiên hoặc các câu truyện trong khung cảnh xã hội Việt Nam.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Sau đó chiều theo thị hiếu của khán giả sân khấu cải lương cũng có một số vở soạn theo các truyện, tích của Trung Quốc đã được đưa lên sân khấu hát Bội và được khán giả rất ưa thích. [/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Sau này nhiều soạn giả, kể cả soạn giả xuất thân từ tân học cũng soạn vở dựa theo truyện xưa của Trung Quốc hoặc dựng lên những cốt truyện với nhân vật, địa danh có vẻ của Trung Quốc nhưng những cảnh ngộ, tình tiết thì của xã hội Việt Nam [/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1](Ngọc Giàu trong vở "Tình yêu và lời đáp")[/SIZE][/FONT]
    </td> </tr> </tbody></table></center> <center><table width="70%" bgcolor="#FFFFFF" border="0" cellpadding="20" cellspacing="0"> <tbody><tr> <td>[FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]3- Ca nhạc[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Các loại hình sân khấu như hát bội, chèo, cải lương được gọi là ca kịch vì ở đây ca kịch giữ vai trò chủ yếu. Là ca kịch chứ không phải là nhạc kịch vì soạn giả không sáng tác nhạc mà chỉ soạn lời ca theo các bản nhạc cho phù hợp với các tình huống sắc thái tình cảm.[/SIZE][/FONT] [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Như vậy, nói chung về ca nhạc, sân khấu cải lương sử dụng cái vốn dân ca nhạc cổ rất phong phú của Nam Bộ. Trên bước đường phát triển nó được bổ sung thêm một số bài bản mới (như Dạ cổ hoài lang sau này mang tên Vọng cổ là một dân ca nổi tiếng của sân khấu cải lương). Nó cũng gồm một số điệu ca vốn là nhạc Trung Quốc nhưng đã được phổ biến từ lâu trong nhân dân Việt Nam, đã Việt Nam hóa.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1](Phương Khanh, một trong những diễn viên nổi tiếng ở buổi đầu sân khấu Cải lương)[/SIZE][/FONT]
    </td> </tr> </tbody></table></center> <center><table width="70%" bgcolor="#FFFFFF" border="0" cellpadding="20" cellspacing="0"> <tbody><tr> <td>[FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]4-Diễn xuất[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Diễn viên cải lương diễn xuất một cách tự nhiên, nhất là khi diễn về đề tài xã hội thì diễn viên diễn xuất như kịch nói. Khác với kịch nói ở chỗ đáng lẽ nói, diễn viên ca, cho nên cử chỉ điệu bộ cũng uyển chuyển, mềm mại theo lời ca. Dù không giống như cử chỉ điệu bộ của diễn viên kịch nói, mà vẫn gần với hiện thực chứ không cường điệu như hát bội.[/SIZE][/FONT] [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Cải lương cũng có múa và diễn võ nhưng nhìn chung là những động tác trong sinh hoạt để hài hoà với lời ca chứ không phải là hình thức bắt buộc.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1](Diễn viên Kim Lan)[/SIZE][/FONT]
    </td> </tr> </tbody></table></center> <center><table width="70%" bgcolor="#FFFFFF" border="0" cellpadding="20" cellspacing="0"> <tbody><tr> <td>[FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]5-Y phục[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Trong các vở về đề tài xã hội diễn viên ăn mặc như nhân vật ngoài đời. Trong các vở diễn về đề tài lịch sử dân tộc, về các truyện cũ của Trung Quốc, phóng tác từ những câu chuyện, hay các vở kịch từ nước ngoài thì y phục của diễn viên cũng được chọn lựa để gợi ra xuất xứ của cốt truyện và của nhân vật, nhưng cũng chỉ mới có tính là ước lệ thôi chứ chưa đúng với hiện thực. [/SIZE][/FONT] [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1](Thanh Thanh Tâm, một trong những giọng ca hay được nhiều người mến mộ ở TPHCM)[/SIZE][/FONT]
    </td> </tr> </tbody></table></center>
     
  3. kuangtuan

    kuangtuan New Member

    Âm nhạc trong Cải lương

    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+2]Âm nhạc

    [/SIZE]
    [/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Chúng ta đều biết không có một nền âm nhạc nào không mang tính kế thừa và phát triển, hai mặt này đi song song với nhau, cùng nằm trong hiện tượng văn hoá-nghệ thuật qua nhiều thế hệ, bắt gốc từ yếu tố tộc người trong thời kỳ sơ khai. Nó đã ăn sâu và tác động vào điều kiện tâm-sinh lý của con người, và mang tính di truyền. Nó là một hiện tượng mang tính qui luật tạo thành mầm mống cho ngôn ngữ âm nhạc dân tộc. Âm nhạc cải lương cũng không tách khỏi qui luật này.[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Người ta thường nói cải lương xuất phát từ Nam Bộ, đó là cách nói rút gọn, nhưng đứng về mặt lịch sử thì nhạc cải lương là một loại nhạc sân khấu, được phát triển dựa trên phong trào ca nhạc tài tử (phong trào chơi nhạc không chuyên nghiệp lan rộng khắp Nam bộ thời trước). Loại nhạc này bắt nguồn từ nền ca nhạc dân gian lâu đời của nước ta. Nó nằm trong kho tàng văn hóa dân tộc, và đồng thời phát triển với những cuộc di dân về phương Nam của ông cha ta. Cũng những cây đàn ấy, càng đi khỏi vùng đất Tổ thì càng trở nên linh động với những màu sắc mới lạ và biến thành một loại hình nghệ thuật độc đáo dân tộc. Có thể nói đó là đức tính của con người Việt Nam được hun đúc qua những cuộc di dân lớn, đấu tranh với thiên nhiên khắc nghiệt, vượt qua muôn nghìn khó khăn gian khổ để xây dựng thôn ấp, phát triển xã hội.[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Âm nhạc cải lương chịu ảnh hưởng của hai nền nhạc lớn đã có từ thời cổ và tồn tại đến bây giờ, đó là nền ca hát dân gian và nền nhạc khí dân gian. Hai nền nhạc này tạo cho cải lương một phong cách đặc biệt, do đó trong âm nhạc cải lương, yếu tố ca hát và yếu tố nhạc khí cùng thúc đẩy nhau phát triển và tạo ra một hình thức đối lập trong nhiều bè, mở đường cho sự nảy nở của tính chất sân khấu. Tại Nam Bộ, hiện nay nhân dân chỉ còn được nghe khí nhạc thuộc loại tế tự (nhạc lễ) còn âm hưởng của nhạc cung đình thì đã thuộc về dĩ vãng. [/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Từ khi chữ Nôm bắt đầu xuất hiện thì thơ ca dân gian càng phát triển, chữ Nôm dùng để sáng tác các bản nhạc. Sau thắng lợi vẻ vang của ba lần chống quân xâm lược Nguyên, nghệ thuật âm nhạc và hát xướng càng phát triển mạnh và mãi cho tới thời nhà Lê, ngoài các bậc công hầu ra, trong hàng sĩ phu phần đông đều có hiểu biết về niêm luật âm nhạc. ở Huế đã hình thành nền nhã nhạc, yếu tố bác học làm cơ sở cho sự kế thừa và phát triển của phong trào ca nhạc tài tử Nam bộ. [/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Nghệ thuật âm nhạc miền Trung dần dần phát triển ra khắp thôn xã song song với sự phát triển của một vài yếu tố âm nhạc dân gian Trung Quốc. Phương thức cải biến vật chất thành nhu cầu cần thiết cho con người, ảnh hưởng khá lớn đến phương thức biểu hiện tư tưởng bằng hiện tượng nghệ thuật. Tài khéo léo và óc sáng tạo của con người làm thay đổi rất nhiều các loại hình nghệ thuật phù hợp với thẩm mỹ quần chúng lúc bấy giờ. [/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Nhạc cải lương được hình thành từ trong lòng người Việt Nam cần cù và gian khổ, lớn lên trong những thử thách đầy khó khăn nguy hiểm mà con người đấu tranh để sinh tồn. Nhạc miền Trung khi phát triển vào Nam bộ thì bị mất một phần đặc điểm, chủ yếu là bị lệ thuộc vào tiết tấu sinh hoạt và ngôn ngữ của người dân Nam bộ.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Từ khi triều đình nhà Nguyễn đầu hàng thực dân Pháp, xã hội Nam Kỳ bị phân hóa nhanh chóng, sự đổ vỡ có mức độ của ý thức hệ phong kiến trong xã hội Nam Kỳ chủ yếu là do phương thức sản xuất mang yếu tố tư bản xuất hiện, tư tưởng và tình cảm con người đã thoát ly dần những tục tập cũ kỹ, lỗi thời. Sự thoái trào của nền nhạc lễ để nhường cho phong trào của ca nhạc tài tử phát triển từ trong lòng của nó là một sự kiện rất mới. [/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Phong trào dân ca được quần chúng ưa thích dần dần phát triển trong toàn Nam bộ và trở thành phong trào ca tài tử. Số người biết đàn biết ca ngày càng đông, nhất là ở vùng nông thôn, với hình thức nghệ thuật đơn giản tao nhã như vậy, người nông dân nào cũng có thể học tập được. Trong khối quần chúng to lớn, sau này đã xuất hiện nhiều nhân tài của nghệ thuật âm nhạc và sân khấu cải lương. Nhạc tài tử dần dần phát triển về nội dung lẫn hình thức, tiếp thu thêm những luồng nhạc khác như dân ca địa phương, hò, lý, nói thơ...đồng thời có một sự cách tân trong toàn bộ nhạc lễ: trước kia nhạc lễ chỉ là loại khí nhạc, sau khi được cách tân thì trở thành những ca khúc tự sự với nội dung phản ánh tinh thần của thơ ca truyền thống như: Chinh phụ ngâm, Cung oán ngâm khúc, Kim Vân kiều, Lục Vân Tiên... Phong trào đó phát triển từ thành thị đến nông thôn thành nhu cầu thiết yếu của các tầng lớp, kể cả giới trí thức trong những cuộc liên hoan, hội hè, cưới hỏi và song song với sự phát triển đời sống vật chất, nhạc tài tử đem đến cho họ một tình cảm mới mẻ.[/SIZE][/FONT]


    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Phong trào tạo thành những trung tâm như Sài Gòn, Chợ Lớn, Cần Thơ, Bạc Liêu... Ngoài những cố gắng sáng tạo thêm hình loại khúc thức mới, các nhà âm nhạc còn khái quát hóa toàn bộ hệ thống điệu thức trong nhạc truyền thống và phân chia thành các loại hơi chủ yếu như: hơi Bắc, hơi Nam, hơi Oán, v.v..[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Hơi Bắc khái quát các điệu thức mang tính chất trong sáng, vui khỏe.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Hơi Nam khái quát các điệu thức mang tính chất trang nghiêm và đồng thời được phân chia thành một số hơi cụ thể như sau: hơi Xuân, hơi Ai, hơi Ðảo.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Hơi Oán là hơi được sáng tạo sau này, hoàn toàn thoát ly những hình thức cấu tạo theo kiểu nhạc lễ, đó là hơi thở của cuộc sống thời bấy giờ. [/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Sự phân chia thành các loại hơi, xuất phát từ các mẫu giai điệu hoặc điệu thức giai điệu có tác dụng lập thành các mô hình âm thanh, và xếp loại các âm hình cơ bản (motif) được sử dụng trong quá trình nhạc khúc. Trong thực tế đời sống hằng ngày của nhân dân ta, chúng được cấu trúc trên nguyên tắc tập hợp và mang những ý nghĩa cụ thể đã trở thành một tập quán trong sự sáng tạo âm nhạc qua nhiều thời đại.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ðể minh hoạ, dưới đây sẽ giới thiệu một lớp Văn Thiên Tường nhan đề là Bá Lý Hề:[/SIZE][/FONT]



    <center> [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Vì tình kia thân sanh sao đắng cay[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Thay thương thay đương khi gian truân[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Bâng khuâng lúc chia tay[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Thiếp yểm lụy ngỏ cùng chàng[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Vì cảnh nhà hàn vi[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Nên mới chia ly[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Khi đưa nhau nắm tay dặn dò[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ðến lúc đắc lộ chàng có nghĩ[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ðến chút tình tào khang[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Tay dâng chén này hôm nay[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Khuyên lương nhân[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Vững lòng rủi dong lần bước sang[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Cách núi ải[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Non cao vực thẳm ráng dò[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Em lo đương khí[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Qua đèo ải ngăn ghềnh đá chập chồng[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Sớm thơ nhạn tả mấy hàng[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Cho nhãn những điều[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ðiều ấm lạnh dường bao[/SIZE][/FONT]
    </center>









    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Trên đây là lời ca diễn tả tâm trạng vợ Bá Lý Hề tiễn chồng lên đường lập công danh. Hình thức cấu trúc của loại này, khác với cấu trúc chân phương của nhạc lễ, chịu ảnh hưởng hình thức thơ liên hoàn, mỗi đoạn gồm tám câu.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Về mặt nghệ thuật, nhạc tài tử trong giai đoạn này đã đóng góp nhiều yếu tố mới trong đời sống âm nhạc của quần chúng, được bà con nông dân ưa mến và bảo vệ đã tiến đến một thời kỳ rực rỡ hơn bao giờ hết, mở đầu cho sự xuất hiện một loại hình nghệ thuật mới, đó là nghệ thuật sân khấu cải lương. Từ một hình thức ca hát thính phòng của phong trào nhạc tài tử, một bộ phận tách ra mang tính chất diễn xướng (nói lối, ngâm thơ, ca hát) tức là hình thức ca ra bộ (vừa ca vừa ra bộ). Như vậy, đứng về mặt nghiên cứu của âm nhạc, chúng ta thấy có hai phong cách, trong phương pháp diễn tấu nhạc cụ và ca hát, đó là phong cách tài tử và phong cách cải lương.[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Phong cách tài tử: mang tính chất thính phòng, không đông người, được tổ chức ở trong nhà, công viên, trên thuyền lúc đêm trăng đi sâu vào chiều sâu của tình cảm, người đàn và hát chủ yếu là để phục vụ người nghe.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Phong cách cải lương: thể hiện tính sân khấu, vì trung tâm của nghệ thuật diễn xuất là diễn xuất, các bộ môn nghệ thuật khác như âm nhạc, giúp nó đạt đến một hiệu quả nhất định, hợp thành toàn bộ một hình thức nghệ thuật sân khấu.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Vấn đề ca hát hoặc diễn tấu nhạc cụ trong cải lương cũng phải mang tính chất hành động- không như biểu diễn theo phong cách tài tử vì đặc trưng của sân khấu cải lương là ca hát. Ca hát tài tử và ca hát sân khấu là hai lĩnh vực khác nhau và trong mỗi lĩnh vực đều có những nghệ sĩ tiêu biểu. Chẳng hạn, trong ca hát sân khấu cải lương, có những ngôi sao như Phùng Há, Ba Vân, Năm Châu... và những ca sĩ tài tử nổi tiếng như cô Tư Sang, cô Ba Bến Tre, cô Tư Bé, Năm Nghĩa...Những tác giả âm nhạc tài tử như ông Sáu Lầu (Cao Văn Lầu), ông Bảy Triều, những tác giả nhạc sân khấu như các ông Mộng Vân, Bảy Nhiêu, Tư Chơi, Sáu Hải v v... đã đóng góp nhiều sáng tác mới phù hợp với đà phát triển của nghệ thuật cải lương, trong đó có bài vọng cổ cho đến bây giờ đã trở thành một chủ đề lớn về âm nhạc, mà nhiều nghệ sĩ nhờ đấy phát huy một sức sáng tạo và xây dựng nên sự nghiệp nghệ thuật cho bản thân mình.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Nếu như những hạt giống đó không nảy mầm từ trong lòng dân tộc và nuôi dưỡng của nhân dân qua nhiều thế hệ, thì nghệ thuật cải lương không thể tồn tại cho đến ngày hôm nay.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Âm nhạc cải lương hơi nhẹ nhàng vì dùng đờn dây tơ và dây kim, không có kèn trống như hát bội. Có sáu thứ đờn thường dùng trong điệu cải lương như sau:[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]1. Ðờn kìm: đờn Kìm cũng gọi là "Nguyệt cầm" có hai dây tơ và tám phím. Tiếng kìm tuy không trong và thanh như tiếng Tranh hay Lục huyền cầm, nhưng cũng có âm hưởng nhiều nên khi hòa với cây Tranh nghe rất hay. Tùy hơi cao thấp của diễn viên, đờn Kìm có thể đờn năm dây Hò khác nhau.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]2. Ðờn Tranh: đờn Tranh hay đờn Thập Lục có 16 dây. Tiếng đờn Tranh được thanh tao nhờ dùng dây kim và nhấn tiếng có ngân nhiều. Cũng như cây kìm, đờn Tranh có thể đổi bực dây Hò tùy theo hơi cao thấp của người ca.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]3. Ðờn Cò: Cây Cò, cũng gọi là đờn Nhị, có hai dây tơ, không có phím và dùng cây cung để kéo ra tiếng. Ðờn Cò là cây đờn đắc dụng nhất của âm nhạc Việt Nam. Nó chẳng khác nào cây Violon trong âm nhạc Âu Mỹ. Luôn luôn có mặt torng hát Bội, Cải lương, nhạc Tài tử,...[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]4. Ðờn Sến: Cây Sến có hai dây tơ và có đủ bậc như cây Banjo, nên đờn ít nhấn và có nhiều chữ lợ nghe ngộ. Có khi đờn ba dây nghe hơi như đờn Tỳ.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]5. Guitare: Cây Guitare cũng gọi Lục huyền cầm hay Tây ban cầm, có sáu dây kim, nhưng thường đờn có năm dây. Tiếng thanh như đờn Tranh, khi đờn bực cao. [/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]6. Violon: Cây Violon, cũng có tên là Vĩ Cầm, có bốn dây tơ và cung kéo như đờn Cò. đờnnày dùng phụ họa với cây Guitare hay cây Tranh để đờn Vọng cổ nghe hay, nhưng ít dùng đờn các bản khác vì tiếng nó kêu lớn làm lấn áp mấy cây đờn kia.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]7.Cây Sáo: Cây hay ống Sáo, hoặc ống Tiêu, cũng có dùng trong điệu Cải lương, nhưng nó có một bậc Hò, không thay đổi. Thành thử người ta phải theo bậc Hò bất di bất dịch ấy.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]8. Cây Cuỗn: Cây Cuỗn giống như cây Kèn, nhưng không có cái Loa.[/SIZE][/FONT]
     
  4. kuangtuan

    kuangtuan New Member

    Âm điệu của cải lương

    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+2]Âm điệu[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Bài ca Cải lương đặt theo bản đờn, nên kịch sỹ phải tùy âm nhạc, không được tự do phô diễn hết tài năng của mình như trong điệu hát Bội. Ca dư hơi thì trễ đờn, còn thiếu hơi dứt trước đờn. Kịch sỹ bị bó buộc trong khuôn khổ nhịp đờn, dầu có hơi hám nhiều cũng không thể vượt ra ngoài nhịp vì sợ ca lỗi nhịp.Lúc sau này, trong điệu Cải lương có bản Vọng cổ thêm nhiều nhịp. Bài ca vọng cổ đặt không ăn sát câu đờn, miễn vô đầu và dứt câu đờn, ca cho trúng hơi, trúng nhịp. Nhờ vậy, có nhiều kịch sỹ được tự do phô bày hết khả năng của mình. (Nghệ sỹ Thanh Thanh Tâm)[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Một khuyết điểm thứ hai là đương nói chuyện kế bắt qua ca. Trừ một ít danh ca biết cách "mở hơi" cho câu ca của mình có hứng thú, còn phần đông vô ca nghe khô khan lã chã lắm, không có mùi vị chút nào. Lỗi ấy một phần do ban âm nhạc thờ ơ, không thuộc chỗ nào sắp ca đặng giao đờn trước hầu gợi ý cho khán giả có cảm giác vui buồn trước khi nghe ca, như bên âm nhạc hát Bội.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Cải lương được chỗ ưu điểm là nhờ âm nhạc biết tùy hơi cao thấp của kịch sĩ để lên dây Hò, nên kịch sỹ ca đúng hơi "thiên phú" của mình không rán hơi quá như bên hát Bội.[/SIZE][/FONT]
     
  5. kuangtuan

    kuangtuan New Member

    Thế nào là một giọng ca cải lương hay?

    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+2]Thế nào là một [/SIZE][/FONT] [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+2]giọng ca cải lương hay?[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Cải lương có những làn điệu bài bản cố định, từ đó nhạc sỹ thiết kế để phù hợp với tâm trạng từng nhân vật. Trong ngần ấy mẫu gốc, làn điệu cơ bản, hát thế nào cho hay, cho đẹp, có hơi ấm tình cảm và bản sắc riêng hoàn toàn phụ thuộc vào tài nghệ điều khiển, thao túng nhịp điệu của từng diễn viên hát cải lương.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Yếu tố hàng đầu cho một giọng ca cải lương hay chính là sức mạnh truyền cảm. Một giọng ca hời hợt, chỉ thấy lời mà không thấy lòng người, không phải là giọng ca hay. Ngay cả một giọng ca điêu luyện về kỹ thuật mà không có linh cảm, có cái "hồn" thì cũng chỉ là một giọng ca chết, không sinh khí.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Một giọng ca hay là giọng ca lột tả đến cùng tình cảm của câu hát, của tâm trạng nhân vật bằng tất cả rung động của trái tim người hát và bằng cả quá [​IMG]trình khổ luyện, tìm ra được cách biểu hiện tốt nhất. Khi nội dung bài hát đã thấm vào lòng diễn viên, đã biến thành máu thịt, thì các kỹ thuật gieo câu, nhả chữ, ngừng lặng, luyến láy, đều là kết quả sự xúc động tình cảm sâu sắc của người hát. Một người rất ít nghe cải lương, thậm chí chưa nghe bao giờ, cũng có thể xúc động khi nghe một giọng ca truyền đạt chính xác sắc độ tình cảm của lời bài hát, của nhân vật như: yêu thương, nhớ nhung, buồn bã hoặc căm uất, giận hờn...[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Tùy cách chế ngự điều khiển của từng diễn viên với bài bản cải lương, sẽ quyết định từng màu sắc riêng biệt của mỗi giọng ca.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Mỗi người sẽ tạo ra một chất giọng riêng, không lẫn vào đâu được. Và người ta dễ dàng nhận ra một Lệ Thủy, Bạch Tuyết, Mỹ Châu... hay út Trà ôn, Minh Vương, Minh Phụng, Minh Cảnh... trên sân khấu phía Nam.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Một giọng ca hay trên sân khấu chỉ có thể được coi là hoàn hảo nếu không tách rời nghệ thuật sân khấu biểu diễn. [​IMG]Vì vậy, tiêu chuẩn thứ hai của giọng ca hay là biết kết hợp nhuần nhuyễn giữa ca và diễn. Nếu diễn viên chỉ chú ý đến lời hát mà không quan tâm đến nhân vật thì khán giả chỉ có thể nhớ đến con người thật của anh ta chứ hoàn toàn không gắn với một hình tượng nhân vật nào cả. Ðiều đó giống như là nghe hát những bài vọng cổ hơn là một vai diễn ca hay. Ngược lại, nếu diễn viên diễn xuất thật hay mà ca dở thì mọi người lại không nghĩ mình đang xem cải lương! Cần thiết phải có sự kết hợp hài hòa, nếu không xem như thất bại.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Trong cải lương, giọng ca là vô cùng quan trọng nhưng không phải là tất cả. Vì thế, có được một giọng ca "trời phú" thì cần phải rèn luyện, trau dồi để ngày càng tiến bộ hơn với những vai diễn thật sự có "hồn".[/SIZE][/FONT]
     
  6. kuangtuan

    kuangtuan New Member

    Vọng cổ hoài lang

    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+2]Vọng cổ hoài lang[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Người yêu, yêu đến si tình, nhưng người ghét thì ghét cay, ghét đắng. Chỉ nghe tên đã muốn đào đất đổ đi, có khi vì sự ghen ghét ấy mà sân khấu cải lương cũng bị vạ lây. Có lẽ vì thế mà sau khi ra đời bài Vọng cổ đã phải bao lần thay tên, đổi họ "hóa thân", mới sống được tới ngày hôm nay.[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Dạ cổ hoài lang (Vọng cổ hoài lang) ra đời được hơn nửa thế kỷ. Nó đã làm cho nền móng cho nhiều bài vọng cổ không ngừng phát triển. Ðó là một hiện tượng có liên quan đế cuộc đời tác giả-nhạc sĩ Cao Văn Lầu.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Xuất thân từ một gia đình bần nông thuộc tỉnh Long An (trước là Tân An), lúc lên sáu tuổi, nhạc sĩ đã phải cam chịu cảnh bị áp bức bóc lột như muôn ngàn gia đình nông dân nghèo khổ khác. [/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Tuy còn nhỏ nhưng cậu bé Cao Văn Lầu đã chứng kiến nhiều sự ngang trái trong cuộc sống tha phương cầu thực, rày đây mai đó, hết làm nghề này lại chuyển sang nghề khác và trong con tim nhỏ bé đã chớm nở dần những xúc cảm về cuộc đời. Từ khi gia đình định cư ở một vùng đất biển Bạc Liêu thì tính nghệ sĩ của chàng trai ngày càng được thể hiện rõ rệt. Ðược sự dạy bảo cẩn thận về âm nhạc của lão nghệ sĩ Hai Khị, Cao Văn Lầu bắt đầu cống hiến cuộc đời mình cho sự nghiệp âm nhạc. Nhạc sĩ rất thành thạo về môn nhạc lễ và nhạc tài tử khi nhạc sĩ đang độ 20 tuổi và cũng đồng thời với phong trào "ca ra bộ" bắt đầu phát triển ra khắp lục tỉnh Nam Kỳ lúc bấy giờ.[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Bản Vọng cổ trước hết có tên là Dạ cổ được nhạc sỹ Cao Văn Lầu sáng chế hồi năm 1920 (sau ba năm khi cải lương ra đời). Sanh 1890, ông Sáu Lầu được 30 tuổi khi ông chế bản Vọng cổ. Lúc ấy ông cưới vợ được 10 năm, nhưng không có con. Cha mẹ ông buộc phải cưới vợ khác vì sợ tuyệt tự. Ông buồn rầu không còn muốn làm ăn gì nữa. Ban ngày ra ngoài đồng, ông nghiền ngẫm những lời vợ ông nói trước khi chia tay. Ông biết đờn cổ nhạc nên trong tâm trạng người chồng đau khổ trước cảnh gia đình tan rã, ông cảm hứng tạo ra bản nhạc 20 câu gọi "Dạ cổ hoài lang" (Ðêm khuya nghe tiếng trống nhớ chồng), có ý để kỷ niệm mối tâm tình của vợ ông với ông. Không biết có phải ông trời vì thấu hiểu và cảm thông cho đôi vợ chồng mà ít lâu sau, vợ ông thụ thai...[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Về sau, bản nhạc ấy được đổi tên là "Vọng cổ hoài lang" cho rộng nghĩa thêm (Trông mối tình xưa mà nhớ đến chồng).[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Biên bản nguyên thủy của "Dạ cổ hoài lang" của ông Sáu Lầu như sau:[/SIZE][/FONT]




    <center> [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Từ là từ phu tướng,[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Bửu kiếm sắc phong lên đàng.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Vào ra luống trông tin chàng,[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ðêm năm canh mơ màng.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Em luống trông tin nhàn,[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ôi, gan vàng quặn đau.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ðường dầu xa ong bướm,[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Xin đó đừng phụ nghĩa tào khang.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Còn đêm luống trông tin bạn,[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ngày mỏi mòn như đá vọng phu.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Vọng phu vọng, luống trông tin chàng,[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Lòng xin chớ phụ phàng.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Chàng hỡi chàng có hay,[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ðêm thiếp nằm luống những sầu tây.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Biết bao thuở đó đây xum vầy,[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Duyên sắt cầm đừng lạt phai.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Thiếp cũng nguyện cho chàng,[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Nguyện cho chàng hai chữ bình an.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Mau trở lại gia đàng,[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Cho én nhạn hiệp đôi.[/SIZE][/FONT]
    </center> [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Bài Dạ Cổ Hoài Lang không những khái quát được tâm tư tình cảm của một lớp người ở thời đại đó, mà còn nêu lên tính độc đáo của một loại hình mới về nghệ thuật âm nhạc được phát triển dựa trên những đường nét cổ truyền. Ðiều này đã nói lên bản lĩnh của tác giả do được rèn luyện và tích lũy vốn nghệ thuật dân gian lâu đời một cách vững chắc. Nó hoàn toàn thoát ly những đường nét định hình của nền nhạc truyền thống, không chạm trổ hoa mỹ, không dài dòng văn tự như một số bài bản trong nền cổ nhạc. [/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Về cấu tạo âm hưởng đó là sự phối hợp một cách khéo léo những điệu thức khác nhau làm cho tác phẩm được tăng cường sức hấp dẫn và sự thể hiện phong phú về mặt hình tượng nghệ thuật, khiến cho người nghèo cảm như thấy có cuộc đời của mình ở trong đó. [/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Trong cái buồn man mác có chất chứa nỗi oán hờn tủi nhục. Bài Dạ Cổ Hoài Lang không phải là bài ca tâm sự của một con người cụ thể. Nó đã hòa đồng nỗi lòng của một con người trong nỗi lòng của hàng triệu con người khác đang phải sống một cuộc đời cơ cực.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Dạ cổ hoài lang là một bản vọng cổ có hình thức cấu trúc âm nhạc hoàn chỉnh cho một làn điệu bài bản, làm nền tảng cho vốn ca nhạc cải lương. Dạ cổ hoài lang đã sống với sân khấu cải lương gần 80 năm và vẫn được nhiều người hâm mộ.[/SIZE][/FONT]
     
  7. kuangtuan

    kuangtuan New Member

    Vì sao cải lương được nhiều người đón nhận?

    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Vì sao cải lương [/SIZE][/FONT] [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]được nhiều người đón nhận?[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Hát Bội là lối diễn xuất cho một lớp người biết thưởng thức xem, còn Cải lương là lối diễn cho mọi thành phần xem. Từ giới thượng lưu đến những người bình dân đều có thể là khán giả của cải lương. Nghệ thuật cải lương rất dễ hiểu. Lời văn giản dị, gần gũi với đời sống hàng ngày.[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Nội dung các vở cải lương thường đi sát với quần chúng. Khi xem tuồng xã hội, khán giả có cảm tưởng hoàn cảnh của các vai tuồng có thể xảy đến cho mình và do đó sự cảm xúc càng thêm mạnh và in sâu vào trí não.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Ngoài ra, cải lương có đủ các thú tiêu khiển "cầm ca thi họa" để cho khán giả thưởng thức. Trước hết có âm nhạc cổ điển, nhạc Âu và ca ngân nhiều bản tân và cổ. Kế đó có những lời văn và câu thơ soạn theo lối dễ hiểu... Cải lương còn cho xem những tranh cảnh hội họa và gợi khiếu thẩm mỹ về kiến trúc và xây dựng vở kịch, từ hình thức đến nội dung.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Sau hết là cách sử dụng ánh sáng trên nhiều màu sắc tươi đẹp của y trang và tranh cảnh.[/SIZE][/FONT]
     
  8. kuangtuan

    kuangtuan New Member

    Mỗi người một câu hỏi

    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Mỗi người một câu hỏi[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Nghệ sỹ ưu tú Lệ Thủy[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]So với mấy năm trước, dường như năm nay chị ít đi hát tăng cường cho các đoàn tỉnh mà chị làm việc từ thiện nhiều hơn, vì sao vậy?[/SIZE][/FONT][​IMG]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Năm nay mưa gió nhiều, bà con làm ăn ngày càng khó nên đi coi hát không đông. Ða số các đoàn bị kẹt mưa, phải ăn nằm lây lất. Mấy năm trước kể từ năm có trận lụt lớn, thấy bà con khổ sở, tôi cũng không yên. Nhờ có quan hệ rộng tôi đã tập hợp được một nhóm bạn có lòng hảo tâm (có cả một số người ở nước ngoài) sẵn sàng ủng hộ khi tôi kêu gọi. Tất nhiên mình luôn phải đi đầu... Gần đây nhất, không chỉ có mình tôi mà còn nhiều nghệ sỹ khác nữa như Kim Cương, Hồng Nga...[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]NSƯT Thanh Tòng[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Anh đã làm gì cho sân khấu tuồng cổ? Theo anh điều gì là khả thi để vực dậy cải lương tuồng cổ Việt Nam?[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Tôi chỉ thực hiện được một số trích đoạn tuồng cổ trên sân khấu công viên Ðầm Sen, Kỳ Hòa... như An dương Vương, Lưu Bình Dương Lễ, Bức ngôn đồ Ðại Việt, Ngọn lửa Thăng Long... không có điều kiện để dàn dựng một vở hoàn chỉnh cho các em, các cháu. Ðáng mừng là các cháu Trinh Trinh, Tú sương, Quế Trân... đã có tay nghề khá vững vàng. Làm nghệ thuật không thể chắp vá. Chỉ có một sân khấu nghiêm túc, hoàn chỉnh về kịch bản dàn dựng và diễn xuất mới mong vực dậy sân khấu cải lương.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]NSƯT Nam Hùng[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Hơn 4 năm qua, anh miệt mài với công việc từ thiện ở Ban ái hữu, không chỉ vận động mạnh thường quân giúp đỡ cho nghệ sỹ nghèo mà còn đề xuất xin Hội bảo trợ bệnh viện miễn phí cho nghệ sỹ nghèo vào khám, chữa bệnh: vận động mọi người bỏ tiền trồng cây ở Khu Dưỡng lão... Bản thân anh rất ít đi hát, làm như vậy có phải anh có "hậu phương" vững chắc?[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Tuổi tôi bây giờ đôi ba tháng nhận show truyền hình, tôi diễn, vợ tôi diễn. Ðôi lúc tôi cũng được mời dàn dựng vài vở cải lương. Nhưng cảnh tình mấy năm qua cuộc sống vợ chồng tôi... hết sức khó khăn. Nhưng, làm từ thiện mà nghĩ đến bản thân mình thì làm sao công việc trọn vẹn được? Thời gian qua làm được nhiều việc ở Ban ái hữu cũng là nhờ Hồng đã hỗ trợ cho tôi rất nhiều. "Hậu phương của tôi đó".[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]NSƯT Tô Kim Hồng[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Tôi từng thấy chị ghen trên sân khấu (vai bà quan huyện vở Ngao Sò ốc hến) thật dễ sợ. Ông Hùng đi hoài, bỏ nhà bỏ cửa để một mình chị lo, y như hồi trước ông quan huyện đi khám..."điền thổ" vậy, chị đã từng ra tay chưa?[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1](Ðỏ mặt) Không có đâu Ông đi đâu mình biết hết. Tính ổng không có liếc ngang liếc dọc mà chỉ có... nhậu thôi. Nhưng nếu có ghen thì mình sẽ... ghen đằm thắm hơn bà quan huyện nhiều.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]NS Thoại Mỹ[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Mỹ có tin vào duyên số không? Tại sao?[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1](Cười, một lúc sau e dè nói) Em... có chấm tử vi; ở cung phu là lận đận, nhiều lá số cũng nói như vậy, nhưng em không tin lắm. Em không phải là người cả tin. Hồi đó đến giờ đi coi cho vui nhưng ít khi để bụng chuyện bói toán (vì thường chỉ làm mình thêm lo thôi). "Ðường dài" không biết ra sao, hiện tại nói chị đừng cười, em có lận đận nên cũng hơi tin chút xíu. Còn sau này... biết ra sao ngày sau? Chẳng biết còn lận đận cỡ nào nữa chị ơi...[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]NS Minh Vương[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Là một người đàn ông nghệ sỹ, anh quan niệm như thế nào về hạnh phúc?[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Trong cuộc sống gia đình, trong mối quan hệ vợ chồng, hạnh phúc là hai người phải biết tôn trọng nhau, Thiếu sự "tương kính" này thì không thể có sự êm ấm, nếu có thì hoàn toàn giả tạo. Tôi không phải là người cầu kỳ, khó tính, cũng không mơ hạnh phúc ở ngoài tầm tay. Quan niệm của tôi đơn giản lắm. Niềm vui, hạnh phúc chỉ trong tầm tay mình, do mình tự tạo lấy, đâu có cái gì tự nhiên đến mà mình không phải trả giá? Tôi cũng không hẳn là người thích phiêu lưu, đôi khi chỉ vì hoàn cảnh đẩy đưa... Thực lòng tôi không muốn làm điều gì xúc phạm người khác, nhứt là phụ nữ![/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1] NS Thanh Ngân[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Có gì thay đổi trong cuộc sống và trên bước đường nghệ thuật của Thanh Ngân?[/SIZE][/FONT]
    [​IMG][FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Em rất vui sướng khi đoạt Huy chương vàng giải Trần Hữu Trang. Từ lần thử thách ấy em thấy mình vững vàng hơn trong nghề nghiệp, nhưng vẫn còn phải học hỏi nhiều. Cuộc sống của em bây giờ bận rộn lắm. điều làm em lo lắng là làm sao mỗi bài ca, mỗi trích đoạn của em đều phải thực sự có chất lượng...[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]NS Châu Thanh[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1]Mặc dù anh không được... bảnh trai lắm, nhưng tôi biết có rất nhiều cô "chết" vì anh. Có lúc nào nghĩ lại anh thấy mình có lỗi với... một ai đó không?[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1](Im lặng một lúc khá lâu rồi bắt đầu nói... cà lăm) A... à... để dò lại xem. Nếu... nếu... nói không thì mọi người có tin không? Ðó là... là chuyện hồi đó, xa xưa lắm rồi, lúc trẻ ai mà không có chút chút. Riêng tôi, có "ít xịu" hà. Bản tính tôi không phải là người lãng mạn, thiệt tình là vậy. Hiện tại, gia đình tôi đã ổn định, sau 10 năm lang thang tôi đã "quẹo" trở về "bến" cũ... và có thêm đứa con thứ ba.[/SIZE][/FONT]
    [FONT=Times New Roman,Times][SIZE=+1](Sưu tầm)
    [/SIZE][/FONT]
     
  9. zaibadinh

    zaibadinh New Member

    Các đoàn cải lương


    [​IMG]

    Giai đoạn tiền khởi của cải lương bắt đầu bằng gánh hát của thầy André Thận vào năm 1917. Ðến năm 1918, gánh André Thận tan rã, thầy Năm Tú ở Mỹ Tho mới gom góp các tài tử của André Thận lập nên gánh Thầy Năm Tú, sắm thêm y phục, tranh cảnh và có Trương Duy Toản là thầy soạn tuồng đàng hoàng.

    Lúc đầu là phụ diễn trước khi chiếu phim hát bóng. Các tài tử đều ngồi trên bộ ván gõ và mặc quốc phục chỉnh tề, vừa ca vừa ra bộ. Thầy Năm Tú có công trong việc đưa nhạc cải lương đến với mọi tầng lớp người Việt trên toàn cõi xứ Việt Nam qua các đĩa hát 78 vòng mà những người từ bát tuần trở lên đều nhớ mỗi khi nghe đĩa hát bát đầu bằng câu "Ðây là bạn hát cải lương của Thầy Năm Tú ở tại Mỹ Tho, hát cho đĩa Pathé Phono nghe chơi".
    Từ đó trở đi, các gánh đua nhau mọc lên như nấm. Nào gánh Tập Ích Ban, gánh Tân Thinh Ban, gánh Văn Hý Ban, gánh Võ Hý Ban, gánh Phước Cương, gánh Trần Ðắc, gánh Huỳnh Kỳ, gánh Phụng Hảo vv… đã tạo cho sân khấu cải lương một nền móng vững chắc.

    Những tài tử cải lương lớp tiền bối người còn người mất (hiện nay chỉ còn có bà Phùng Há, bà Bảy Nam ở Sài gòn) như các bà Phùng Há, Năm Phỉ, Bảy Nam, Hai Nhỏ, Ba Út, Năm Sa Ðéc, Thanh Tùng, Kim Thoa và các nam nghệ sĩ như Từ Anh, Năm Châu, Bảy Nhiêu, Năm Nghĩa, Tám Danh, Ba Du vv… đã đưa nghệ thuật diễn xuất cải lương từ chỗ sơ khai đến chỗ toàn hảo .

    Từ năm 1938 đến năm 1945, nhóm Kim Thoa của Tư Chơi và gánh Kim Chung tìm cách pha nhạc Tây vào câu ca bài bản cổ Việt .

    Ðến giai đoạn hồi cư (1946-1947) hát cải lương xuất hiện trở lại và chỉ đem tuồng cũ ra diễn lại mà thôi .
    Từ năm 1950 trở về sau, cải lương lại pha thêm đấu kiếm, đánh võ, đánh chưởng, vừa ca vừa hát giọng Tàu (Hồ Quảng), giọng Âu Mỹ, rồi lại sinh ra loại tân cổ giao duyên .

    Tuồng tích cải lương được phân chia ra nhiều loại: tuồng tàu, tuồng dã sử, tuồng chiến (gánh hát của Bảy Cao), tuồng La Mã, Phù tang, tuồng xã hội, tuồng chưởng, tuồng hồ quãng vv…

    Giai đoạn 1950-1960, những nghệ sĩ hữu hạng và thượng thặng mà đa số chúng ta đều biết tiếng như là Út Trà Ôn (từ trần năm 2001), Thành Ðược (hiện sống ở San Jose, Hoa Kỳ), Thanh Tú (hiện ở Sài gòn, Việt Nam), Hùng Cường (từ trần ở California, Hoa Kỳ), Dũng Thanh Lâm (hiện sống ở California, Hoa Kỳ) vv… về phía nam, và Út Bạch Lan (hiện sống ở Sài gòn), Thanh Nga (từ trần), Bạch Tuyết (hiện sống ở Sài gòn), Ngọc Giàu (Sài gòn), Thanh Thanh Hoa (Sài gòn), Ngọc Nuôi (Hoa Kỳ), Kim Chưởng (Sài gòn) vv…

    Một số hề nổi tiếng như Ba Vân (từ trần), Sáu Ðước (gánh Tân Ðồng Ban, từ trần), Tư Rọm (gánh Việt Hùng Minh Chí, từ trần), Hề Trường, Hề Tỵ (gánh Tân Hí, Mộng Vân, Phát Thanh), Lê Tám (gánh Hoa Sen), Hề Phúc Lai, Hề Tư Vững, Hề Giác, Hề Minh, Hề Hai Vinh vv… là những người đã đem sức đem hơi ra chọc được tiếng cười giòn tan của khán giả . Tất cả các danh hề kể trên đã sang bên kia thế giới.

    Từ năm 1970 trở đi, các nghệ sĩ trẻ như Minh Phụng, Minh Cảnh, Tấn Tài, Chí Tâm (hiện sống ở Hoa Kỳ), Vương Kiệt, Lệ Thủy, Hương Lan (sống ở Hoa kỳ), Phượng Liên (hiện sống ở Hoa kỳ) vv… nối tiếp con đường đã vạch sẵn của các bậc tiền bối .

    Tại miền Nam trước 1975 có trên 50 gánh hát lưu diễn quanh năm. Ngày nay số gánh hát vẫn tương đương và tiếp tục phát triển nghệ thuật cải lương ở Việt Nam, trong khi ở hải ngoại ngành cải lương không còn thu hút khán giả nữa, và các nghệ sĩ cải lương tỵ nạn đã phải tìm một nghề khác để mưu sinh.

     
  10. hoangan1303

    hoangan1303 New Member

    Tin mới nhất nhé anh em ơi hôm nay nhà hát cải lương Việt Nam tổ chức lễ kỷ niệm 60 năm thành lập nhà hát ấy có cả huân chương do phó thủ tướng trao và một vở diễn do các nghệ sĩ nhà hát diễn xem xúc động lắm anh em ạ!
     
  11. hoa.xuyen.tuyet

    hoa.xuyen.tuyet New Member

    Không biết bác nào am hiểu về nghệ thuật cải lương, dành chút thời gian giới thiệu về các làn điệu cải lương nhỉ
    HXT thỉnh thoảng có nghe nhưng chẳng biết điệu nào vào điệu nào cả :D :D :D
     
  12. zaibadinh

    zaibadinh New Member

    ua em cung di xem a. em co thich hat va dien ko y nhi





    mấy hôm nữa mình sẽ giúp bạn. đang tập chương trình để 13/9 nè diễn nên sau ngày đó nhé
     
    Chỉnh sửa cuối: 10/9/11
  13. Cailuongdatbac

    Cailuongdatbac New Member

    Mình có may mắn là công tác tại phía Nam nên mình biết tương đối nhiều điệu cải lương. Có gì mình sẽ chia sẻ với bạn. Mong cò nhiều người yêu thích cải lương như chúng ta.
     

Chia sẻ trang này