Bá Nha Tử Kỳ

Thảo luận trong 'Cải Lương' bắt đầu bởi hoa.xuyen.tuyet, 5/9/11.

Lượt xem: 2,551

  1. hoa.xuyen.tuyet

    hoa.xuyen.tuyet New Member

    BÁ NHA TỬ KỲ

    Soạn giả: Viễn Châu

    Thể hiện: Trọng Phúc

    ********

    [FLASH]http://www.nhaccuatui.com/m/23bEmd5Xdc[/FLASH]

    Nhạc

    Dưới ánh trăng thu, ta dạo mấy cung đàn
    Dù đã cạn bầu mà không có bạn tri âm
    Lênh đênh thuyền trôi giữa dòng
    Trăng soi vằng vặc Niêm Sầm
    Ôi tiếng đàn, ôi tiếng đàn
    Trên bến Hán Dương
    Đàn ơi năm nốt cung thương
    Khóc than vì đâu sự đau lìa
    Ôi tiếng đàn, ôi tiếng đàn trên bến Hán Dương
    Đàn ơi năm nốt cung thương
    Khóc than vì đâu sự đau lìa
    Chán ngán đời chẳng muốn đua chen
    Ôi tiếng đàn gieo khúc thê lương.

    Tử Kỳ :
    Ôi tiếng đàn khuya mang mấy cung sầu tủi, có phải chăng vì chán ngán tình đời, nên người mới trút ngọn trào lòng lên mấy khúc Lưu thủy cao sơn?

    Bá Nha :
    Kìa, qu‎ý hữu là ai mà thấu hiểu tâm sự của Bá Nha, vừa buông mấy đường tơ sầu nhân thế?

    Tử Kỳ :
    Tôi là kẻ sống giữa miền sơn dã, một đêm trăng đi ngang bờ sông lạnh bỗng chợt nghe kể lể mấy dây... tơ

    (Nam Xuân)

    U hoài trên dòng Hán Dương,
    Nghe nức nở thê lương
    Trên nhịp buồn cung thương.
    Đứng trộm nhìn nghe những tiếng nhạc u sầu
    Mà cõi lòng bâng khuâng vô hạn,
    Tôi nghe tấc dạ bồi hồi,
    Theo nước triều mênh mang.

    Bá Nha :
    Thì ra, giữa chốn núi rừng,
    Nơi sơn cùng thủy tận,
    Ở cuối bãi giếng ghềnh,
    Lại có người tri âm.
    Nếu đó không tị hiềm câu nệ,
    Ta sẽ kết làm đôi bạn tương tri.
    Xin mời ai bước xuống khoang thuyền,
    Rượu bồ đào tỉnh say.

    Tử Kỳ :
    Dạ, đa tạ lòng huệ cố, Chung Tử Kỳ này xin lĩnh ý đại nhân.

    Bá Nha :
    Đây, lễ sơ giao xin đón tiếp bạn vàng, dưới trăng sáng ta hãy cùng nâng chén.

    Vọng cổ:
    Để đêm nay qua chén thù chén tạc đôi ta sẽ thu gọn nhân gian vào trong đáy mắt giữa bến Hán Dương mờ mịt ánh trăng ... vàng. Không có tình mỹ nhân mà chỉ có nghĩa kim bằng. Nếu thuở xưa trên bến Tầm Dương có người thương nữ, nức nở u hòai ngâm khúc Hậu Đình Hoa. Tiếng tỳ bà như giọt mưa sa, khóc thân phận một đời người ca nữ, thì ngày nay ta cũng buồn cho thế sự bằng bầu rượu túi thơ với một cung đàn.

    Tử Kỳ :
    Ôi tiếng đàn vang vọng mặt sông, thơ với rượu thêm nồng men chí khí, kìa vầng trăng bạc nửa in đáy nước, nửa soi hai mái đầu trên bến Hán Dương, đàn lên đi cho bốn bề hoa cỏ gió trăng, đưa khách bềnh bồng gặp người lưu lạc, để đôi lứa giang hồ đêm nay họp mặt, chung một ưu tư qua chén tạc chén thù. Ôi tiếng đàn réo rắt về khuya, nghe não nuột như một lời tự thán. Ta say đây không phải say tiếng đàn Tư Mã mà say tiếng đàn của một Bá Nha.

    Bá Nha :
    Tử Kỳ em ơi, sương lam xuống bồng bềnh vương mặt nước, mảnh trăng gầy nghiêng bóng lạnh Tràng Giang, nghe xa xa tiếng trống giục đêm tàn, giờ tao ngộ sao vội vàng ngắn ngủi.

    Tử Kỳ :
    Trăng lạnh đêm này trăng Hán Dương
    Bơ vơ tiếng nhạc khóc trăng trường
    Sầu lên đáy chén men cay đắng
    Xa cách nhau rồi lại nhớ thương.

    Vọng cổ:

    Bá Nha :
    Tử Kỳ em ơi vì vầng trăng bạc đang khuất dần sau rặng núi và rượu tương giao cũng đã mãn một canh ... chày. Thôi tạm chia tay nhau và hẹn lại một ngày. Tháng tám năm sau vào mùa trăng sáng, trên bến sông này sẽ tao ngộ trùng hoan. Anh sẽ đem đàn đến bến Hán Dương. ngồi chờ đợi bóng bạn hiền tri kỷ. Và kể từ đêm nay Bá Nha đã hứa, chỉ dạo đờn khi gặp lại Tử Kỳ.

    Tử Kỳ :
    Giữ lời nguyền với bạn tri âm, đúng rằm tháng Tám năm sau, Tử Kỳ không lỗi hẹn.
    Để trên bến Hán Dương nối tình đôi bạn, chỉ có một người đàn cho một người nghe.

     
    Bài viết mới
    Chỉnh sửa cuối: 5/9/11

    Bình Luận Bằng Facebook

  2. HườngBaby

    HườngBaby New Member

    Tử Kỳ di hận thân tiên khứ
    Bá Nha suất cầm tạ tri âm
     
  3. hoa.xuyen.tuyet

    hoa.xuyen.tuyet New Member

    Xin chia sẻ thêm cùng mọi người câu chuyện cảm động giữa Bá Nha và Tử Kỳ:

    Vào lúc Tấn, Sở đang giao hảo nhau. Bá Nha là người nước Sở, nhưng lại làm quan đến chức Thượng đại phu của nước Tấn. Bá Nha nổi tiếng là một khách phong lưu văn mặc, lại có ngón đàn tuyệt diệu nhất đời; ngày liền đêm, Bá Nha không bao giờ rời cây Dao cầm thiết thân của mình.

    Năm ấy, trên đường từ Sở về lại Tấn sau chuyến công cán, Bá Nha cho thuyền đỗ lại bến Hàm Dương vào một đêm trăng thanh gió mát. Bá Nha cho đồng tử đốt lư trầm trước thuyền, rồi lấy Dao cầm ra so phím thử dây. Dưới ánh trăng trong, tiếng đàn quyện lấy hương trầm đang cất vút lên cao giữa đêm thu thanh vắng, bỗng một tiếng " bựt " khô khan, dây tơ đồng đứt. Bá Nha nghĩ dây đàn đứt ắt có quân tử nào nghe lén đây, bèn sang sảng cất tiếng:


    - Có cao nhân nào trên bờ lắng nghe tiếng đàn của tại hạ, xin vui lòng ra mặt.

    Từ trên vách núị có tiếng vọng xuống:

    - Xin đại nhân thứ lỗi cho, tiều dân này đi kiếm củi về muộn, đi ngang qua đây, nghe tiếng đàn tuyệt diệu quá, nên cất bước đi không đành.

    Bá Nha cười lớn:

    - Tiều phu nào mà lại dám nói chuyện nghe đàn với ta?.

    Tiếng nói từ trên núi lại đáp lại:

    - Đại nhân nói vậy, kẻ hèn này trộm nghĩ là không đúng. Há đại nhân không nhớ câu nói của người xưa: "Thập nhất chi ấp tất hữu trung tín" (Trong một ấp có mười nhà ắt có người trung tín). Hễ trong nhà có quân tử thì ngoài cửa ắt có người quân tử đến...

    Bá Nha có vẻ ngượng khi nghe câu nói của người tiều phu. Biết mình lỡ lời, ông tiến sát đến mũi thuyền nói lớn:

    - Nếu thật là người trên bờ biết nghe đàn, thì xin cho biết lúc nãy tại hạ đã đàn khúc gì?.

    Giọng trên bờ bình thản vọng xuống:

    - Đó là Khổng Vọng Vi, Đức Khổng Tử khóc thầy Nhan Hồi. Hồi nãy, đại nhân đang đàn thì đứt dây, nên còn thiếu mất câu chót.

    Nghe xong, Bá Nha thấy lòng phơi phới lạ, vội sai tùy tùng lên bờ rước người tiều phu xuống thuyền. Bá Nha trân trọng đón tiếp:

    - Quý hữu biết nghe đàn, vậy chắc cũng rõ được xuất xứ của cây Dao cầm?

    Tiều phu không ngập ngừng:

    - Nghe nói, thuở xưa vua Phục Hy tình cờ trông thấy có năm sắc sao rơi xuống cụm ngô đồng và chim phượng hoàng đến đó đậu. Vua biêt cây ngô đồng là thứ gỗ quý, hấp thụ tinh hoa của trơi đất, có thể dùng để làm nhạc khí được, liền cho người hạ cây, cắt làm ba đoạn. Đoạn ngọn, tiếng quá trong và nhẹ, đoạn gốc tiếng đục và nặng, chỉ có đoa,n giữa tiếng vừa trong vừa đục. có thể dùng được. Nhà vua cho ngâm đoạn giữa thân cây giữa dòng nươc, đúng bảy mươi hai ngày đêm, vớt lên phơi trong mát cho thật khô rồi gọi người thợ giỏi Lưu Tử Kỳ đẻo thành cây Dao cầm. Dao cầm dài ba thước sáu tấc, một phần án theo ba trăm sáu mươi mốt độ chu thiên, mặt trước rộng tám tấc, án theo tám tiết, mặt sau rộng bốn tấc án theo bốn mùa, bề dày hai tấc án theo lưỡng nghi. Đàn gồm mười hai phím, tượng trưng cho mười hai tháng trong năm , lại có thêm một phím phụ tượng trưng cho tháng nhuận. Đàn có năm dây án theo ngũ hành tượng trưng cho năm âm: cung, thương, giốc, thủy, vũ. Xưa, vua Thuấn gảy đàn Ngũ huyền, thiên hạ thái bình. Khi vua Văn Vương bị ngồi tù nơi Dũ Lý, Bá Âp Khảo thêm một dây oán, gọi là văn huyền (dây văn). Về sau, khi VũVương đánh nước Trụ, thêm môt dây nữa gia tăng kích động gọi là vũ huyền (dây vũ). Do đó, Dao cầm lúc đầu có năm dây, sau có bảy dây. Dao cầm có bốn điều kỵ là: rét lớn, nắng lớn, gió lớn và tuyết lớn; và bảy điều không nên là: không đàn ở đám tang, không đàn lúc lòng rối loạn, không đàn lúc lòng không thanh bạch, không đàn lúc bận rộn nhiều việc, không đàn lúc y trang không chỉnh tề, không đàn lúc không có trầm hương và không đàn lúc không có bạn tri âm.

    Bá Nha nghe nói, biết tiều phu là bậc kỳ tài, đem lòng kính thương:

    - Hiền hữu quả là người tinh thông nhạc lý. Xưa kia, Khổng Tử đang gảy đàn, thầy Nhan Hồi (môn đệ đức Khổng Tử) bước vào, nghe thanh âm sao mà u trầm, biết là trong tâm Khổng Tử đang dao động . Hỏi ra, mới hay là trong khi Khổng Tử đàn, thấy con mèo đang bắt chuột, nên tâm tư đã chùng tiếng tơ đồng. Trước kia, Nhan Hồi nghe tiếng đàn mà biết được lòng của thầy mình, còn ngày nay, nghe tiếng đàn Bá Nha này, hiền hữu có biết lòng ta đang tư lự gì không?

    - Xin đại nhân cho nghe một vài khúc nhạc nữa
    Bá Nha thay dây đàn, gảy khúc Ý tại non cao.

    Tiều phu ngẩng mặt mỉm cười:

    - Tuyệt thay, ý chí cao vút. Ý tại non cao.

    Bá Nha giật mình ngưng đàn. Một lúc sau gảy thêm khúc Ý tại lưu thủy.

    Tiều phu khua tay xuống dòng nước:

    - Trời nước bao lạ. Ý tại lưu thủy.

    Bá Nha thất kinh, nhìn người tiều phu không ngớt mắt, sao lại có người cảm thấu được tiếng đàn của mình như vậỵ Ông sai nguời hầu dẹp trà, bày tiệc rượu. Xong, ông đứng lên trước mặt người tiều phu, kính cẩn hỏi:
    - Dám hỏi tiên sinh quý danh và quê quán.

    Tiều phu vội đứng lên, chắp tay thi lễ:

    - Tiện dân họ Chung, tên Tử Kỳ, người thôn Tập Hiền gần núi Mã Yên nàỵ Còn đại nhân, chẳng hay cao danh quý tánh là gì, hiện đi trấn nhậm nơi đâu mà ghé thuyền lại đây vãng cảnh.

    - Tại hạ họ Du tên Thụy, là Đại phu nuớc Tấn, nhân đi sứ nước Sở về, thấy cảnh Hàm Dương trăng thanh gió mát, nên ghé thuyền thưởng lãm. Tại hạ chỉ là một kể tài hèn đức bạc mà thôi. Còn như tiên sinh đây học thức uyên bác cớ sao không xuất thân lập công danh, phò vua giúp nước, mà lại sống ẩn dật chốn núi non hẻo lánh này.

    - Tôi còn cha mẹ già, không có anh em, phận làm con phải lo tròn chữ hiếu, dẫu cho công hầu khanh tướng cũng không thể đổi được một ngày báo hiếu của tại hạ

    Tử Kỳ hai mươi bảy tuổị Bá Nha trân trọng nói:

    - Tiện chức hơn tiên sinh những mười tuổi. Nếu tiên sinh không chê tôi đức mọn tài hèn thì xin kết làm anh em để khỏi phụ duyên tri âm.

    Chung Tử Kỳ khiêm nhượng đáp:

    - Đại nhân là bậc công khanh nơi triều đình, tại hạ là kẻ áo vải chốn sơn lâm thì làm sao kết bạn với nhau được, xin đại nhân miễn cho.

    - Giá trị con người đâu ở chỗ giàu sang phú quý, mà ở đức hạnh tài năng. Nay nếu tiện sinh chịu nhận làm anh em thì thật là vạn hạnh cho tiện chức.

    Bá Nha đã có thành tâm, Tử Kỳ không từ chối nữa. Bá Nhà sai người hầu đốt lò hương mới, lập hương án trước thuyền, cùng Tử Kỳ lạy trời đất tám lạy, nhận nhau làm anh em khác họ. Rồi hai bạn cùng đối ẩm chuyện trò với nhau rất chi là tương đắc.

    Đến lúc ánh trăng nhạt nhòa, tiếng gà eo óc gọi ánh nắng mai, đoi bạn đành phải chia taỵ Bá Nhà giọng run run, nhìn Tử Kỳ:

    - Lòng huynh quá cảm mộ, chưa nỡ rỡi hiền đệ Hiền đệ có thể cùng huynh đi thêm một đoạn đường để thêm đước một khúc chuyện trò cho thỏa mối tâm tình.

    Chung Tử Kỳ cũng không dấu được xúc động:
    - Theo lễ, tiểu đệ phải tiễn hiền huynh vài dặm đường mới phải, ngặt vì song thân của tiểu đệ đang trông ngóng ở nhà, xin hiền huynh thứ lỗi.

    - Vậy thì hiền đệ về nhà xin với song đường qua nước Tấn thăm chơi, chắc là sẽ được nhận lời.

    "Phụ mẫu tại đường , bất khả viễn du", làm sao Tử Kỳ có thể rời cha mẹ để vui chơi cùng bạn được. Cuối cùng, Bá Nha nắm tay Tử kỳ, giọng khẩn thiết:

    - Sang năm, cũng vào giờ này, xin hẹn hiền đệ tại đây.

    Rồi lấy ra hai nén vàng, hai tay dâng cao lên trước mặt:

    - Đây là món lễ vật mọn của ngu huynh làm quà cho bá phụ, bá mẫu, đã xem nhau là cốt nhục xin hiền đệ chớ từ chối.

    Cảm tình tri ngộ, Tử Kỳ không từ chối. Lưu luyến chia tay, đôi bạn bịn rịn không thốt lên nỗi lời tạm biệt.

    Thấm thoắt một năm qua, ngọn gió heo may từ phương Bắc về đem mùa thu đến. Bá Nha vào triều kiến vua Tấn xin được phép về Sở thăm quê nhà. Thuyền đến bến Hàm Dương, Bá Nha cho dừng lại dưới núi Mã Yên. Lòng bồn chồn trông ngóng. Vừng kim ô đã ngả bóng xuống lòng sông, khói sóng dâng lên nghi ngút, sao mãi vẫn không thấy bạn tri âm. Bá Nha cho đồng tử đốt lò hương, rồi lấy Dao cầm đàn một khúc. Trong cơn gió nhẹ đầu thu, Bá Nha bỗng nghe tiếng đàn của mình sao mà ai oán, não nùng. Bá Nha thất kinh, ngừng tay đàn, tâm thần rối bời ; cung thương bỗng nghe sầu thảm như thế này thì chắc là Chung Tử Kỳ gặp nạn lớn rồi. Cả đêm, Bá Nha trăn trở, nhớ thương và âu lo cho bạn. Trời chưa sáng, Bá Nha đã khoác cây Dao cầm lên lưng, bỏ vào túi mười nén vàng ròng rồi cùng vài tên hầu tìm đến chân núi Mã Yên . Dọc đường. gặp một ông lão, tay xách giỏ mây, tay cầm gậy trúc. Bá Nha lễ phép thưa:

    - Xin lão trượng chỉ đường đi đến Tập Hiền thôn.

    - Có Tập Hiền thôn thượng, Tập Hiền thôn hạ. Tiên sinh cần đến thôn nào ?
    - Thưa lão trượng, người Tử Kỳ họ Chung ở thôn nào?

    Vừa nghe nhắc đến tên Chung Tử Kỳ, lão ông sa sầm nét mặt, đôi mắt trũng sâu chảy dài hai hàng lệ. Lão ông sụt sùi, giọng ngắt đoạn:

    - Chung Tử Kỳ là con lão. Năm ngoái cũng vào ngày này, nó đi củi về, gặp một vị quan nước Tấn tên là Bá Nha và kết nghĩa huynh đệ vì chỗ đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu. Lúc chia tay, vị quan có tặng cho vợ chồng lão hai nén vàng. Ở nơi núi non heo hút thế này, vợ chồng lão chưa cần đến số vàng đó, nên con lão đã dùng đổi lấy sách, đọc bất kể ngày đêm, giờ giấc , ngoài việc đốn củi mưu sinh. Có thể vì quá lao nhọc, con lão đã lâm bệnh mà qua đời...

    Chưa kịp nghe hết lời, Bá Nha đã bật òa khóc, ôm chầm lấy ông lão, hậu sinh này chính là người bạn kết giao của Chung Tử Kỳ đây. Ông lão thảng thốt:
    - Trời ơi! mang ơn đại nhân không chê trách cảnh bần cùng, đã cùng con lão kết nghĩa tâm giao. Lúc lâm chung, con lão đã trối trăn lại: " Sống không trọn đạo làm con, chết xin được chôn dưới chân núi Mã Yên để trọn đạo nghĩa với bạn, nằm bên triền dốc chờ đúng lời hẹn mùa thu này" Con đường mà đại nhân vừa đi quạ phía bên phải có nấm đất nhỏ là ngôi mộ của Tử Kỳ. Hôm nay đúng một trăm ngày mất, lão vừa đi viếng mộ con về thì gặp đại nhân.

    Trước mộ Tử Kỳ, Bá Nha vừa lạy bạn xong, truyền đem đàn đến, ngồi trên tảng đá tấu khúc "Thiên thu trương hận". Tiếng đàn đang réo rắt bỗng trầm hẳn xuống. Tiếng gió ngàn rít mạnh, bầu trời trở màu tối sẩm và tiếng tiếng chim từ xa vọng về nghe u uất não nùng. Bá Nha ngưng đàn. Gió ngừng rít, trời trong sáng trở lại, chim ai oán lặng tiếng. Bá Nha nhìn Chung lão thưa:

    - Tử Kỳ đã về đây chứng giám cho lòng thành của tiểu sinh. Cháu vừa đàn khúc đoản ca để viếng người tri âm tài hoa mệnh yểu, và xin đọc thành thơ đoản ca này:

    Ức tính khi niên xuân
    Giang thượng tằng hội quân
    Kim nhật trùng lai phỏng
    Bất kiến tri ân nhân
    Đản kiến nhất phân thổ
    An nhiên thương ngã tâm
    Bất giác lệ phân phân
    Lai hoan khứ hà khổ
    Giang ban khởi sầu vân.
    Tử Ky, Tử kỳ hề !
    Nhĩ, ngã thiên kim nghĩa
    Lịch tận thiên nhai vô túc ngữ
    Thử khúc chung hề bất phụ đàn
    Tam xích Dao cầm vị quân tử
    (Từ nhớ đến muà thu năm trước
    Bến trường giang gặp bạn cố nhân
    Năm nay lại đến Giang Tân
    Giòng sông lạnh ngắt cố nhân đâu rồi
    Buồn chỉ thấy nấm mồ bên núi
    Cõi ngàn năm chia cắt đau lòng
    Ôi thương tâm, ôi thương tâm
    Sụt sùi lai láng bao hàng lệ rơi
    Mây sầu thấp thoáng chân trời
    Đêm vui đổi lấy một đời khổ đaụ
     
  4. HườngBaby

    HườngBaby New Member

    Ức tích khứ niên thu
    Giang biên tằng hội quân
    Kim nhật trùng lai phỏng
    Bất kiến tri âm nhân
    Đãn kiến nhất bôi thổ
    Thảm nhiên thương ngã tâm
    Thương tâm thương tâm phục
    Bất nhẫn lệ phân phân
    Lai hoan khứ hà khổ
    Giang bạn khởi sầu vân
    Tử kỳ tử kỳ hề
    Nhĩ ngã thiên kim nghĩa
    Lịch tận thiên nhai vô túc ngữ
    Thử khúc chung hề bất phúc đàn
    Tam xích dao cầm vị quân tử.

    Tạm dịch nghĩa:
    Nhớ đến mùa thu năm trước
    Từng gặp bạn bên bờ sông
    Hôm nay trở lại tìm
    Không thấy người tri âm
    Chỉ thấy một nấm mộ đất
    Thảm thiết đau thương lòng ta
    Ôi thương tâm! Lại thương tâm!
    Không cầm được nước mắt ròng ròng
    Vui đến rồi đi, còn lại đau khổ
    Mâysầu trổi lên bên ven sông
    Tử Kỳ hởi! Tử Kỳ ơi!
    Em và anh có nghĩa ngàn vàng
    Dù có đến tận vô bến bờ cũng không nói hết lời
    Vậy khúc nhạc nầy cũng dứt không đàn nữa
    Dao cầm ba thước chết luôn theo em.

    Tạm dịch thơ:
    Từ nhớ đến mùa thu năm trước
    Bến trường giang gặp bạn cố nhân
    Năm nay lại đến Giang Tân
    Giòng sông lạnh ngắt cố nhân đâu rồi
    Buồn chỉ thấy nấm mồ bên núi
    Cõi ngàn năm chia cắt đau lòng
    Ôi thương tâm, ôi thương tâm
    Sụt sùi lai láng bao hàng lệ rơi
    Mây sầu thấp thoáng chân trời
    Đêm vui đổi lấy một đời khổ đau
    Tử Kỳ ơi, Tử Kỳ ơi
    Ngàn vàng khôn chuộc được bầu tâm can
    Thôi từ nay, thôi phím đàn
    Ngàn thu thôi hết mơ mòng cố nhân...
    Khuyết Danh
     
  5. Cailuongdatbac

    Cailuongdatbac New Member

    Theo tích này có một bản viết theo điệu bắc rất hay. Bạn nào cóthif chia sẻ ạ. MÌnh đã được nghe 1 lần. Theo điệu PHú lục và Lưu thủy trường. HỢp với việc tả sự tích.
     

Chia sẻ trang này